Excuses of incassokosten

Wie zorg nodig heeft, krijgt in bepaalde situaties een persoonsgebonden budget, een pgb. Dat is een geldbedrag waarmee je iemand kan inhuren die jou zorg verleent. Dit kan een professional zijn maar ook een buurvrouw, goede bekende of familielid. Een pgb geeft jou als zorgbehoevende de mogelijkheid om regie te voeren op je eigen verzorging.

Het systeem is mooi. Volgens de zelfdeterminatietheorie is autonomie een basisbehoefte, ook van zorgbehoevenden. Een pgb stelt mensen in staat om die behoefte aan autonomie te vervullen en draagt daarmee bij aan hun welzijn.

Dit kabinet heeft fraudebestrijding hoog in het vaandel. Om fraude met pgb's tegen te gaan, is daarom de uitbetaling per 1 januari veranderd. Voortaan wordt het pgb niet meer direct uitbetaald op de bankrekening van de zorgbehoevende maar loopt de betaling via de sociale Verzekeringsbank (SVB). Dit heeft helaas een drama van formaat ontketend. Computerproblemen leidden ertoe dat duizenden zorgverleners in januari geen salaris of vergoeding kregen. Eind februari was onduidelijk hoeveel mensen al twee maanden zonder vergoeding zaten. De staatssecretaris heeft zijn excuses aangeboden voor de onrust die is ontstaan.

Maar is daarmee de kous af? Twee maanden geen salaris is een last die lang niet iedereen kan dragen. Onderzoek wijst uit dat een kwart van de Nederlanders nog geen 825 euro aan buffer heeft. Twee maanden geen salaris betekent dus dat mensen rekeningen laten liggen. En dat heeft forse consequenties.

Op 1 juli 2012 trad de Wet Buitengerechtelijke Incassokosten in werking. Als iemand een rekening niet op tijd betaalt, mogen er na één kosteloze herinnering direct 40 euro incassokosten in rekening worden gebracht of 15 procent van de hoofdsom (als die lager is dan 2500 euro). Wie geen buffer heeft en twee maanden geen salaris of vergoeding kreeg, kan dus een forse rekening krijgen. Stel, je kunt door het mislopen van je pgb-uitkering zes rekeningen niet betalen: die voor huur, energie, zorgpremie, telefoonpremie, water en de verzekering van de auto. Van die zes crediteuren rekenen er vier incassokosten. Dan zit je zó op 160 euro aan extra kosten. Als je twee maanden geld misloopt, loopt dat bedrag misschien wel op tot het dubbele. En dan heb ik het nog niet over de vraag hoe je je boodschappen dan moet betalen…

Er zijn gemeenten die voorschotten hebben uitgekeerd om te voorkomen dat het pgb-drama voor individuele mensen een financieel drama wordt. Als staatssecretaris Van Rijn zijn excuses meent, dan zou het hem sieren als hij de (vele) zorgverleners compenseert, die nu incassokosten moeten betalen voor rekeningen die ze niet kunnen betalen. Het rijk zou hun incassokosten voor haar rekening moeten nemen.

Dit Kabinet vraagt burgers hun verantwoordelijkheid te nemen. Bij die opstelling past dat het Kabinet dat zelf ook doet.

Nadja Jungmann
lector Schulden en Incasso
Kenniscentrum Sociale Innovatie Hogeschool Utrecht
www.nadjajungmann.hu.nl

maart 2015
 
Noot: De redactie van de onderzoeksnieuwsbrief nodigt elke maand één van de lectoren van de HU uit om op basis van de eigen expertise een visie te geven op actuele issues in onze samenleving.