Betere communicatie tussen fysiotherapeut en patiënt

“Als de patiënten het fijn vinden bouwen we erop verder.”

Harriët WittinkDerde prijs RAAK-award voor TransFysA

‘Waarom komt de patiënt bij mij?’ Dat is de vraag die fysiotherapeuten zichzelf stellen, als zij een nieuwe patiënt zien. Vooral bij laaggeletterde patiënten is het antwoord op die vraag vaak niet meteen helder. Het invullen van de patiëntspecifieke vragenlijst verloopt nogal eens moeizaam. Daarom koos dr. Harriët Wittink, lector Leefstijl & Gezondheid bij Hogeschool Utrecht, destijds juist deze vraag als openingszin van de subsidieaanvraag voor het onderzoeksproject TransFysA. Die subsidie kwam er, en het onderzoek leverde behalve een ‘pratende vragenlijst’ ook veel kennis op over hoe je met zo’n applicatie de zorgvraag van mensen met lage gezondheidsvaardigheden boven tafel kunt krijgen. Het onderzoeksproject won op 21 november de derde prijs van de RAAK-awards.
 
TransFysA staat voor Transparante Fysiotherapie in Achterstandswijken”, vertelt Harriët Wittink. “We zochten met dit onderzoek een antwoord op een vraag van fysiotherapeuten uit de praktijk. De verzekeraars willen de kwaliteit van de zorg meten en vinden het belangrijk dat mensen vragenlijsten invullen, maar we hoorden uit de praktijk dat veel patiënten dat niet konden. Terwijl het heel belangrijk is dat de patiënt die vragen beantwoordt, niet alleen voor de verzekeraars maar ook voor het goed vaststellen van de zorgvraag - belangrijk voor het slagen van de behandeling. Heb je rugpijn? Dan wil de fysiotherapeut weten waar precies, wat voor soort pijn, en vooral hoe die pijn je hindert in je dagelijks leven. Daar richt hij zijn behandeldoelen op. Omdat fysiotherapeuten dat soort informatie nodig hebben, hebben we een oplossing gezocht.

Laaggeletterden

Allereerst inventariseerden de onderzoekers om welke groepen patiënten het ging. Wittink: “We hadden de indruk dat het probleem vooral bestond bij allochtone patiënten, maar door goed door te vragen bij de Werkgroep Fysiotherapeuten Achterstandsgebieden Utrecht ontdekten we dat het probleem breder speelt. Allochtoon of autochtoon, de oorzaak zit in de laaggeletterdheid bij bepaalde groepen. Die hangt nauw samen met een gebrek aan health literacy, ‘gezondheidsvaardigheden’. Mensen met lage gezondheidsvaardigheden hebben moeite om informatie over hun eigen gezondheid of aandoening te vinden, en kunnen slecht verwoorden waarom ze naar de fysiotherapeut komen. Toen we begonnen met TransFysA was er nog nauwelijks onderzoek naar gezondheidsvaardigheden gedaan en waren er geen geschikte  meetinstrumenten.”

Co-design

De lector Leefstijl & Gezondheid legt uit dat interdisciplinariteit belangrijk is voor haar lectoraat: “We werken vanuit de gezondheidszorg samen met studenten en onderzoekers uit de communicatie (Faculteit Communicatie & Journalistiek) en techniek (Faculteit Natuur & Techniek). Samen beantwoorden we vragen vanuit de praktijk. We zijn voor dit onderzoek met dr. Anita Cremers aan de slag gegaan, lector bij de Faculteit Natuur & Techniek. Een logische samenwerking gezien het HU-onderzoeksspeerpunt Zorg & Technologie én de doelstelling van ons Kenniscentrum Innovatie van Zorgverlening: mensen met een ziekte langer zelfstandig en zelfredzaam maken. Daarbij gebruiken we technologie als ondersteuning. Anita is expert in mens/machine-interactie en had al een aantal projecten gedaan rond laaggeletterde mensen. Zij liet ons kennismaken met co-design, een in de techniek bekende methode: vanaf de start samenwerken met de eindgebruikers om iets te kunnen maken waar zij blij mee zijn. We gingen in zee met een klas van ROC Midden Nederland, mensen die leren lezen en schrijven in de Nederlandse taal. Zij weten immers hoe het is om laaggeletterd te zijn en waar je dan tegenaan loopt. Van die gesprekken hebben we veel geleerd. Ze gaven aan wat voor vragenlijst ze wilden. Bijvoorbeeld maximaal één vraag per scherm, heel concrete stappen, met stemondersteuning én met respect voor hun privacy, via een headset. Zo ontwikkelden we een iPad-applicatie, zowel in het Nederlands als in het Turks, waarmee laaggeletterden de patiëntspecifieke vragenlijst van hun fysiotherapeut kunnen invullen zonder te hoeven lezen of schrijven.”

Serious game

Wittink: “De subsidie voor TransFysA is nu gestopt, maar we bouwen voort op de opgedane kennis met het PREPGO-onderzoek naar patiënten met chronische pijn en beperkte gezondheidsvaardigheden, die moeten revalideren. Hoe kunnen we zorgen dat die zich staande houden? Met FNT-studenten maken we een serious game waarmee deze patiënten hun familie kunnen voorlichten over hun aandoening. De rol van de familie bij het opvolgen van de adviezen is namelijk onderschat. Als de fysiotherapeut zegt ‘bewegen’ maar de familie maant de patiënt aan om te blijven zitten, dan zal-ie niet bewegen. Voor ons is het gebruik van gaming een experiment. Als de patiënten het fijn vinden, bouwen we erop verder. Ik wil met mijn lectoraat bereiken dat therapeuten minder over patiënten heen praten, en beter met hen communiceren. Dat vergroot hun therapietrouw. Ook het PREPGO-onderzoek levert innovaties op waar mensen echt wat aan hebben.”

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten