Thema's

Het manuscript van 'Dat nooit meer' bestaat uit ca. 264.000 woorden, exclusief de noten. Tel je die mee dan telt het ca. 321.000 woorden. Veel te veel volgens de meeste critici. Ik ben het daar niet mee eens. Mijn verhalende vorm vraagt ruimte.

Thema's Dat nooit meer Nasleep tweede wereldoorlog

Hoe dan ook, het spreekt vanzelf dat in zoveel woorden talloze thema's ter sprake komen. Het is niet eenvoudig te zeggen welke de belangrijkste zijn maar moderne media kunnen daarbij wel een handje helpen. Zo vertelt de Word Frequency Counter dat het eerste 'echte' woord (dus niet 'de', 'van' e.d.) oorlog is. Het komt in de tekst + bibliografie (noten zijn niet meegeteld) 1185 keer voor en wordt gevolgd door Nederland (636 keer).

Vervolgens zijn de meest gebruikte inhoudelijke begrippen:

  • Amsterdam (323)
  • wereldoorlog (250)
  • verhaal (222)
  • joden (212)
  • pers (190)
  • Shoah (186)
  • krant (175)
  • joodse (158)
  • bevrijding (157)
  • bezetting (134)
  • Holocaust (126)
  • nationaal (107)
  • Auschwitz (106)
  • herinnering (94)
  • slachtoffers (76)
  • joods (56)
  • herdenking (55)
  • slachtoffer (53)
  • herinneringen (53)
  • collaboratie (51) 
  • woede (50)
  • vrede (49)
  • herstel (48)
  • ondergang (47)
  • Indische (47)
  • televisie (46)
  • jodenvervolging (45)
  • onderdrukking (42)
  • democratie (38)
  • naoorlog (37)
  • journalistiek (37)

Nu zegt deze statistiek wel iets maar lang niet alles. Er blijkt bijvoorbeeld uit dat, conform de in Dat nooit meer beschreven algemene tendens, de aandacht voor de Shoah in het boek opmerkelijk groot is. Van de 32 hierboven genoemde woorden heeft 25% daarmee van doen. Ook en evenmin verwonderlijk is dat beeldvorming in het boek een centrale notie is. Hetzelfde geldt voor het fenomeen slachtoffer(s). Belangrijk zijn verder onderdrukking en verzet, Amsterdam, de (Nederlands-)Indische gemeenschap, bevrijding, vrede, herstel en naoorlog.

Een opsomming van de volgens mij (cvdh) belangrijkste thema's uit het boek zou tot een ander rijtje dan het bovenstaande komen - dit overigens ook omdat de Word Frequency Counter unieke woorden telt en mijn opsomming (ook) samenstellingen. Dit rijtje volgt niet de orde van belangrijkheid maar die van het boek en dus de chronologie:

  • naoorlogs idealisme
  • publieke opinie
  • materiele schade
  • zuivering
  • beeldvorming
  • slachtofferschap
  • dekolonisatie
  • historische parallellie
  • onvrede
  • herdenking
  •  monumenten
  • teleurstelling v.h. verzet
  • affaires
  • Shoah
  • wederopbouw
  • verzet/trots
  • jaren zestig
  • generaties
  • daders
  • omstanders
  • schuldgevoel
  • Koninkrijk (boek)
  • instrumentele geschiedenis
  • Auschwitz
  • vergeten groepen
  • Indische Nederlanders
  • geschiedenispolitiek
  • rechtsherstel
  • historiografie