De oorlog die bleef. Deel 2 van Dat nooit meer

Het tweede deel van dit boek gaat over de jaren vijftig, zij het dat het, anders dan het voorgaande dat vooral naoorlogse gebeurtenissen tot onderwerp had, voor een groot deel over beeldvorming en herinnering gaat. Vandaar ook dat het nogal eens teruggrijpt op een eerdere periode.

Dat nooit meer 1949-1960

Daarin begint het ook, met de vroegste pogingen de oorlogsgebeurtenissen via monumenten en in stilte te herdenken (hoofdstuk 10). Vooral volgens betrokkenen ter linkerzijde van het politieke spectrum was herdenken alleen echter niet voldoende. Er moest met de lessen van de oorlog ook iets gedaan worden. Aldus meenden in de eerste plaats zowel de communisten als hun felste tegenstanders, de sociaaldemocraten (hoofdstuk 11). Aldus dachten ook degenen die radicaal de principes van het verzet bleven aanhangen en zich mateloos ergerden aan de in hun omgeving gebruikelijke neiging het verleden opzij te schuiven dan wel van zijn angel te ontdoen (hoofdstuk 12). Dit laatste is over het algemeen echter wel wat gebeurde, zowel in de beeldvorming (hoofdstuk 13) als in de eerste oorlogsaffaires (hoofdstuk 14). Er waren ook wel argumenten voor een dergelijke relativering van het oorlogsverleden. De tijden waren veranderd, het herstel leek geslaagd, terugkijken zou niet langer nuttig of noodzakelijk zijn (hoofdstuk 17). Maar aan het eind van het decennium, met het jaar 1957 als markeringspunt en de receptie van het dagboek van Anne Frank als internationaal symbool, leek de sfeer opnieuw te veranderen (hoofdstuk 15). De belangstelling voor de oorlog nam toe, pijnlijke zaken werden minder hardnekkig verzwegen (hoofdstuk 16). Het was een voorbode van wat komen ging. 

 

Hoofdstukindeling deel 2: De oorlog die bleef (1950-1960)

  • In steen en stilte. Vroege herdenkingen van de oorlog
  • Van de regen in de drup. De Tweede Wereldoorlog als Koude Oorlogsinstrument
  • Lauwe soep. Over de groeiende neiging het jongste verleden te relativeren – en de woede daarover
  • Verleden in zwart, wit en grijs. Vroege beelden van de oorlog
  • Opwinding met mate. Schokking, Beekman en andere affaires
  • Het ontstaan van een icoon. De omwegen van Anne Frank
  • Een ongrijpbare schaduw. Vermogen en onvermogen bij de geslagenen
  • Kop op. Het jongste verleden en de mentaliteit van ‘niet zeuren maar poetsen’