ZSM-werkplaatsen 2015-2017

Status: afgerond

Het lectoraat Werken in Justitieel Kader van Hogeschool Utrecht (HU) begeleidde met onderzoek anderhalf jaar (2015-2016) lang twee experimenten, in Utrecht en Groningen, waarin het Openbaar Ministerie en de reclassering een gezamenlijke nieuwe werkwijze ontwikkelden. Het OM en de reclassering werkten daarbij niet meer na elkaar, maar naast en met elkaar waardoor soms buiten het strafrecht oplossingen konden worden geboden. Met als doel minder kans op recidive en betere participatie. De experimenten waren zó succesvol, dat de werkwijze naar het hele land is uitgebreid. Ook deze experimenten volgde het lectoraat WIJK in 2017.

De experimenten werden uitgevoerd onder de noemer van ‘ontwikkelwerkplaatsen ZSM’. ZSM betekent: ‘Zorgvuldig, Snel en op Maat’ en betreft het snel en samenlevingsgericht afdoen van veel voorkomende delicten. Het gaat om lichte delicten waarbij ernstige sociale, onderliggende problematiek werd gesignaleerd, zoals zware onoplosbare schulden, verslaving of langdurig huiselijk geweld. Dit zijn zaken die het OM normaal gesproken af zou doen met een boete of een kleine werkstraf. Zowel reclasseringswerkers als sociale professionals kwamen daar tot dusver veelal niet aan te pas. Terwijl de kans op herhaling aanzienlijk is als onderliggende sociale of psychische problemen niet worden aangepakt.

Zware sociale problematiek

De ZSM-werkplaatsen bleken een vindplaats voor burgers met zware sociale problematiek. Bij hen is snel een hulpverleningstraject in gang gezet via bijvoorbeeld het sociale wijkteam, de schuldhulp of de verslavingszorg. Vaak liep de reclassering nog een tijdje mee om te controleren of de oplossing zowel veilig als effectief was. Waar afdoening binnen het strafrecht nodig was, betrok de reclassering het sociale netwerk van de delinquente burger bij het beheersen van risico’s en het bedenken van oplossingen.

Door de nieuwe werkwijze werd een aanzienlijk aantal jonge mensen op een verantwoorde manier buiten het strafrecht gehouden. Daardoor blijven positieve mogelijkheden voor hen open, zoals een verklaring omtrent gedrag en een baan. En daarmee werd door de werkplaatsen de kans op herhaling van delictgedrag kleiner.

Nieuwe werkwijze

De opdrachtgevers van het onderzoek van het HU-lectoraat onderstreepten het belang van deze nieuwe werkwijze. Een vertegenwoordiger van het Parket Generaal: ”Het Openbaar Ministerie en de reclassering werken serieus toe naar goed partnerschap, waarin zij veel voorkomende criminaliteit en sociale problemen tijdig en herstelgericht kunnen aanpakken, ook in samenwerking met zorg- en sociale partners. Mede door de twee lokale experimenten is de geest uit de fles en die kan er niet meer in." Inmiddels is de aanpak zoals deze in de ZSM-werkplaatsen is ontwikkeld in het hele land geïmplementeerd.

Eindrapport ZSM

Lees het eindrapport ZSM.

 

Werken in een Justitieel Kader

Werken in Justitieel Kader

Over het lectoraat