Vroegtijdige signalering van depressieve klachten na een beroerte: nieuwe kansen in de verpleegkundige zorgverlening (promotieonderzoek)

Duur: Dit promotieonderzoek loopt van juni 2011 tot najaar 2016.

Het onderzoek valt binnen de onderzoekslijn revalidatie na een beroerte van Lectoraat Chronisch Zieken.

Maatschappelijke relevantie en relevantie voor het onderwijs

In Nederland worden jaarlijks ongeveer 40.000 mensen getroffen door een beroerte en dat aantal stijgt snel. Een van de meest voorkomende complicaties na een beroerte is een depressie, ofwel een Post Stroke Depression (PSD): zo’n 30% van de patiënten krijgt hiermee te maken. Uit onderzoek blijkt dat deze patiënten minder goed herstellen en meer moeite hebben om weer in de samenleving te integreren. Een depressie na een beroerte wordt weinig herkend en daardoor vaak niet of onvoldoende behandeld.

In 2009 is de Verpleegkundige Revalidatierichtlijn Beroerte verschenen. Eén hoofdstuk is gericht op depressie na een beroerte. Uit een studie naar de haalbaarheid van deze richtlijn is gebleken dat verpleegkundigen behoefte hebben aan praktische uitwerkingen en hulpmiddelen om de aanbevelingen te kunnen toepassen.

De Post Stroke Depression-toolkit is zo’n praktisch hulpmiddel. Deze toolkit bevat depressie-screeningsinstrumenten en evidence-based verpleegkundige interventies. Het onderzoek richt zich op het toetsen van (de bruikbaarheid/toepasbaarheid van) deze toolkit in de dagelijkse zorg aan patiënten die met een beroerte opgenomen zijn in een ziekenhuis (studie 1). Daarnaast richt dit onderzoek zich op het opsporen van depressieve klachten bij patiënten die na een beroerte niet tot adequate communicatie in staat zijn. Op dit moment zijn alleen goede instrumenten beschikbaar die geschikt zijn om te gebruiken bij patiënten na een beroerte zonder communicatieve beperkingen. Om ervoor te zorgen dat het screenen op depressie ook mogelijk wordt bij patiënten met communicatieve beperkingen (zoals afasie), is het verder ontwikkelen en valideren van zo’n instrument onderdeel van de studie (studie 2).

De opbrengsten van dit onderzoek bereiken de verpleegkundige praktijk via het bachelor onderwijs Verpleegkunde, bijvoorbeeld via de minor Neurorevalidatie en Wetenschap en het verdiepingsonderwijs CVA. Bovendien participeren bachelor studenten Verpleegkunde en Masterstudenten Verplegingswetenschap tijdens hun afstudeerfase in het onderzoek.

Theoretisch kader

De bruikbaarheid en haalbaarheid van de PSD-toolkit wordt onderzocht met een haalbaarheidsonderzoek. Daarnaast wordt een onderzoek uitgevoerd naar de waarde (validiteit, betrouwbaarheid) van het screeningsinstrument, waarmee bij patiënten met communicatieve beperkingen depressieve klachten kunnen worden opgespoord.

Vraagstellingen

  1. Op welke manier kan een handzame en bruikbare PSD-toolkit ontwikkeld en geïmplementeerd worden, zodat deze gebruikt wordt in de dagelijkse verpleegkundige zorg?
  2. Is de Signs of Depression Scale (SODS) een geschikt instrument om depressieve symptomen te signaleren bij patiënten na een beroerte die niet in staat zijn tot adequate communicatie?

Doelstellingen

  1. De ontwikkeling en implementatie van een Post Stroke Depression-toolkit, bruikbaar in de verpleegkundige zorgverlening. De Post Stroke Depression-toolkit bestaat uit:
    • meetinstrumenten om het risico op depressie na een beroerte en om depressieve klachten op te sporen bij patiënten met een beroerte, met en zonder communicatieve beperkingen;
    • evidence-based verpleegkundige interventies die ingezet kunnen worden bij een positieve screening.
  2. Het vaststellen van de waarde (betrouwbaarheid en validiteit) van de SODS.

Samenwerking

  • Afdeling Cerebrovasculaire ziekten Universitair Medisch Centrum Utrecht
  • Afdeling Stroke en Neurologie van Ziekenhuis Gelderse Vallei
  • Afdeling Algemene Zorg Neurologie en afdeling Neurologie van het Meander Medisch Centrum Amersfoort
  • Afdeling Revalidatie, Verplegingswetenschap en Sport van het UMC Utrecht
  • Verpleging & Verzorging Nederland (V&VN)
  • Nederlandse CVA-vereniging Samen Verder
  • Kenniscentrum Revalidatiegeneeskunde van Revalidatiecentrum De Hoogstraat

Promotoren

  • 1e promotor: prof. dr. M.J. Schuurmans, Universiteit Utrecht
  • 1e copromotor: dr. T.B. Hafsteinsdóttir, Universiteit Utrecht
  • 2e copromotor: dr. J.M. de Man-van Ginkel, Universiteit Utrecht

Financiering

Dit onderzoek is mede uitgevoerd in een SIA/RAAK-project ‘Early Detection of Poststroke Depression’.

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten