SOLACE: onderzoek naar zelfmanagement bij chronische pijn

Looptijd: 1 januari  2015 - 31 december 2016, verlengd tot 1 mei 2017
Betrokken lector: Harriet Wittink
Betrokken onderzoekers: Stefan Elbers en Jan Pool

logo SolaceChronische pijn is een groot, complex en duur probleem en heeft een forse impact op kwaliteit van leven, dagelijks functioneren, stemming en ziekteverzuim. Een deel van de patiënten komt uiteindelijk terecht in een chronische pijnrevalidatie programma, waarbij het leren omgaan met de chronische pijn voorop staat. Aanleiding voor het onderzoeksproject SOLACE is het probleem dat bij een deel van deze patiënten na verloop van tijd sprake is van terugval van de behandelresultaten en terugkeer van de ervaren klachten. Bij een aantal revalidatiecentra in Nederland bestaan vragen over de effectiviteit van de gegeven chronisch pijn programma’s op de lange termijn. De onderzoeksvraag luidt `Wat is het lange termijneffect van een chronisch pijnprogramma en zijn er strategieën te ontwikkelen om terugval te voorkomen?’.

Het doel van het onderzoek is dan ook het ontwikkelen en samenbrengen van kennis en kunde op het gebied van zelfmanagement en chronische pijn revalidatie.

De onderzoeksvraag valt in twee delen uiteen:

  1. Wat zijn de lange termijneffecten van chronische pijnrevalidatie en welke klinische kenmerken hebben patiënten die een terugval ervaren?
  2. Welke strategieën zijn er te ontwikkelen ter ondersteuning van zelfmanagement na het volbrengen van een chronisch pijnprogramma?

Het onderzoek valt in vier onderdelen uiteen:

Retrospectieve survey
Om een antwoord te vinden op deelvraag 1 wordt een retrospectieve survey naar de effecten van pijnrevalidatie, mate van zelfmanagement en het percentage terugval op 6 maanden uitgevoerd. Deze survey vindt plaats bij de betrokken revalidatiecentra onder alle patiënten die een chronische pijnrevalidatie programma hebben afgesloten. Volgens het protocol vullen deze patiënten na 3 en na 12 maanden na de start van de revalidatie een korte vragenlijst in. Voor dit onderzoek wordt gevraagd ook na 6 maanden na afloop aan een meting mee te doen. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van de Nederlandse Dataset Pijnrevalidatie, aangevuld met de Pain Self-Efficacy Questionnaire (PSEQ) en de Illness Perception Questionnaire (short version).

De data die tot nu toe zijn verzameld, blijken echter voor een deel incompleet, vervolgdata ontbreken. Het is lastig om deze dataset te gebruiken voor effectstudies, omdat er meerdere redenen zijn waarom de dataset niet volledig is (logistieke proces, vragenlijsten niet gestuurd, geen respons, etc.). Het kost extra tijd om de missing data en de redenen hiervoor te achterhalen. Het streven blijft om aan het eind van het project een analyse te hebben gedraaid en de resultaten te rapporteren. De inclusie loopt daarom door tot december volgend jaar.

Systematic review
Het systematisch literatuuronderzoek naar de effecten van de pijnrevalidatie, de vraag waarom patiënten terugvallen, en mogelijke voorspellers hiervoor verloopt volgens planning.

De zoekopdrachten zijn uitgevoerd, het protocol is ingediend en gepubliceerd. Door de gekozen definitie van zelfmanagement, gekoppeld aan chronisch pijn, zijn er vrij veel artikelen overgehouden, namelijk 90 titels. De inhoud is niet uit de abstracts is te halen, daarom worden full tekst artikelen gelezen. Twee studenten van de bachelor fysiotherapie zijn hierbij betrokken. Het streven is de review voor de zomer gereed te hebben.

Co-design
Om inzicht te krijgen in alle aspecten die bij de revalidatie en in de thuissituatie een rol spelen, zijn het afgelopen jaar verschillende activiteiten ondernomen: co-design sessies met de onderzoekers van het consortium en met de professionals van Adelante en MUMC+ en de interviews met 10 professionals en met 10 patiënten. Gezocht is naar de  achterliggende redenen die de terugval mogelijk hebben veroorzaakt en naar methoden die behulpzaam zouden kunnen zijn om dergelijke terugval te voorkomen.  De gegevens zijn geanalyseerd en geclusterd in diverse thema’s.
Vervolgens heeft een groep van 60 studenten van de minor Co-Design Studio en de master Innovation in European Business de opdracht gekregen op basis van deze gegevens interventie strategieën te ontwerpen. In 3 weken hebben de studenten in drie fases interventies ontwikkeld en meteen getest. De eerste twee testen vonden plaats bij willekeurige passanten in Hoog Catharijne en tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven. Aan hand van de reacties zijn de interventies verder doorontwikkeld. De laatste test vond op 26 oktober plaats tijdens de informatiemarkt bij Adelante in Hoensbroek.  De uiteindelijke resultaten zijn op 29 oktober gepresenteerd aan het SOLACE-consortium.

Als volgende stap in co-design traject is een co-design sessie gepland op 3 februari 2016. Op basis van alle kennis waarover we nu beschikken, worden een aantal richtingen voor interventies uitgezet. Drie studenten gaan hiervoor een gebruikersonderzoek doen. Eventueel kan worden gedacht aan een mini pilot, om de interventie uit te proberen bij aantal mensen, echter uitsluitend kwalitatief. Op basis van de resultaten wordt in een vervolg sessie met het consortium en experts één interventie, of een combinatie van elkaar versterkende interventies, gekozen en ontwikkeld die testbaar is in de pilot.

Pilot

Om een antwoord te krijgen op de vraag of de ontwikkelde strategieën effectief zijn in het terug brengen van het percentage terugval wordt een pilot uitgevoerd.  Deze pilot wordt in het tweede jaar uitgevoerd.
Consortium partners

  • Hogeschool Utrecht: Lectoraten Leefstijl en Gezondheid, Co-Design en Crossmediale communicatie in het publieke domein
  • Revalidatiecentra Adelante (Hoensbroek) en MUMC+ (Maastricht), Universiteit Maastricht
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
  • Samenwerkingsverband Pijnpatiënten naar één stem, waarbij een groot aantal patiëntenverenigingen zijn aangesloten.

Raadpleeg voor meer informatie de projectsite Solace.

Financiering

Het onderzoek wordt gefinancierd door Sia-RAAK Publiek.

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten