Onderzoek naar het optimaliseren van de kwaliteit van instructie van masterstudenten

Onderzoek naar het optimaliseren van de kwaliteit van instructie van masterstudenten

Module ‘Leren en Professioneel Handelen’ in de opleiding Master Educational Needs (SvO)

Probleemstelling

Vanuit het streven naar een kwalitatief hoogwaardig onderwijssysteem is het vanzelfsprekend dat er in de opleiding en nascholing systematisch wordt gewerkt aan het optimaliseren van de kennis en het verbeteren van de instructiekwaliteit van leraren. Uit de resultaten van een grote hoeveelheid empirisch onderzoek is inmiddels bekend dat het gedrag van die leraren een belangrijke invloed heeft op de leerwinst die uiteindelijk door hun leerlingen wordt behaald. In de aanloop van het cursusjaar 2012-2013 is deze empirische evidentie opgenomen in het curriculum van de module Leren en Professioneel Handelen. Door deze herziening werd het mogelijk om in de overige modules van de specialisatie Leren in de opleiding Master Educational Needs terug te grijpen op algemene pedagogische en didactische principes die al in deze basismodule zijn aangeboden.

Onderzoeksvraag

In de module Leren en Professioneel Handelen wordt structureel gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van aspecten van effectief leraarsgedrag van de deelnemend studenten. In het onderzoek worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord:
1. Is het niveau van pedagogisch- en didactisch handelen van de participerende studenten in de onderscheiden cohorten verbeterd in de loop van de module Leren en Professioneel Handelen? 
2. Hangen de eventuele verschillen in het niveau van pedagogisch- en didactisch handelen van de participerende studenten samen met hun beroepservaring?
3. Hangen de eventuele verschillen in het niveau van pedagogisch- en didactisch handelen van de participerende studenten samen met hun werksituatie?
4. Met welk cijfer ronden de studenten de module Leren en Professioneel Handelen af?

Methode

In de module Leren en Professioneel Handelen wordt gewerkt met een cyclisch model voor data-feedback. In dit model verzamelen en analyseren leraren data over hun eigen pedagogisch- en didactisch handelen. Daarnaast formuleren zij concrete punten voor verbetering van hun instructiegedrag en brengen deze verbeteringen in de praktijk. Het gedrag van de leraar wordt geobserveerd met het ICALT observatie instrument. Dit gestandaardiseerde observatie instrument behelst een zestal categorieën van effectief leraarsgedrag: het realiseren van een veilig en stimulerend leerklimaat, het efficiënt organiseren van de les, het bieden van duidelijke- en gestructureerde instructie, het geven van een intensieve en activerende les, het afstemmen van het onderwijs op verschillen tussen de leerlingen en het aanleren van leerstrategieën.
Een tweede belangrijk aspect is dat deze data functioneren als een vorm van feedback op het handelen van de leraar. Onderzoek heeft aangetoond dat feedback positieve effecten heeft op het prestatie niveau van degene die deze feedback ontvangt.
 
Het gebruik van data in de opleiding van leraren heeft een derde belangrijk voordeel. Omdat de data worden verzameld in de professionele praktijk van de student, dit wil zeggen de eigen werksituatie of een leer-werkplek, zorgen de verzamelde data voor een sterke verbinding van theorie en professionele praktijk. Een dergelijke verbinding van theorie en praktijk wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor professionele ontwikkeling.
 
Met het in deze module geïntroduceerde model krijgen leraren een middel in handen dat kan worden ingezet in de als voortdurende cyclus van verbetering. Een structurele inzet van dit model in de eigen werksituatie kan zorgen voor een voortdurende cyclus van verbetering. Een adequate implementatie in de eigen onderwijspraktijk kan resulteren in een kwaliteitsverbetering van het onderwijs op de eigen school. 

Resultaten

De deelnemende studenten blijken in staat om de kwaliteit van hun leerkrachtgedrag significant te verbeteren op alle onderzochte categorieën van effectief leraarsgedrag. Opmerkelijk is dat dit resultaat wordt bereikt in de periode waarin de module wordt aangeboden, dat wil zeggen een relatief korte tijdsperiode van gemiddeld vijf weken.
De evaluaties van de module en van de toegepaste werkwijze hebben inmiddels geleid tot aanpassingen in de opzet van de observatietrainingen voorafgaand aan de module. In de loop van het cursusjaar 2016-2017 zijn opnieuw enkele wijzigingen doorgevoerd in het programma van de module. In deze revisie is de empirische onderbouwing van het ICALT observatie instrument opgenomen in de module. 

Literatuur

Van den Hurk, H. & Houtveen, A. (2017, 9 oktober). De kracht van observatie en feedback. Presentatie op het WOSO-congres te Zwolle. 
Van den Hurk, H., Houtveen, T., & Tas, T. (2018). Een nieuwe meester of juf gevraagd ( …. maar dan wel een goede)! Over de kracht van observatie en data-gestuurde feedback in de opleiding van leraren. Op: PlatformPraktijkontwikkeling.nl. Utrecht: WOSO.
Van den Hurk, H.T.G., Houtveen, A.A.M, & Van de Grift, W.J.C.M. (2015, april). Data-driven decision making in a Master course Special Educational Needs. Paper gepresenteerd op de conferentie van de AERA te Chicago (USA).
Van den Hurk, H. T. G., Houtveen, A. A. M., & Van de Grift, W. J. C. M. (2016). Fostering effective teaching behavior through the use of data-feedback. Teaching and Teacher Education, 60, 444-451. doi:10.1016/j.tate.2016.07.003 
Van den Hurk, H., Houtveen, A. & Van de Grift, W. (2017, 23 maart). Het verbeteren van instructie vaardigheden van leraren met behulp van data-feedback. Symposium op de conferentie ter gelegenheid van het afscheid van Dick de Wolf.
Van den Hurk, H.T.G., Houtveen, A. A. M., Van de Grift, W. J. C. M., Hotho-Toppers, S., & Terpstra, O. (2018). Hoe leiden we leraren op? Het verbeteren van de instructievaardigheden van leraren in de opleiding Master Educational Needs van het Seminarium voor Orthopedagogiek. Utrecht: Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum Leren en Innoveren.

 

Geletterdheid

Geletterdheid

Over het lectoraat