Onderzoek naar gebruikers van voedselbanken in Utrecht

Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Lees het onderzoeksrapport op liavandoorn.nl.

In de stad Utrecht zijn bijna 300 kinderen voor hun maaltijden daadwerkelijk afhankelijk van de voedselbank, omdat zij opgroeien in armoede. In totaal maken 500 huishoudens gebruik van de voorziening. In sommige gezinnen is de armoede zo groot, dat de spaarpot van de kinderen wordt aangesproken om voedsel te kopen. Dit blijkt uit onderzoek van het lectoraat van dr. Lia van Doorn van Hogeschool Utrecht (HU). Van Doorn onderzocht – samen met Mayke Kromhout (Onderzoek Aan Zet) - de gebruikers van de acht voedselbanken in de stad.

De onderzoekers zijn geschrokken van het hoge aantal kinderen dat afhankelijk is van deze voorziening. Het eindrapport van het onderzoek is donderdag 17 oktober tijdens ‘Wereldarmoededag’ gepresenteerd op het stadhuis van Utrecht.

Nieuwe armen; twee typen gebruikers

In de stad Utrecht maken steeds meer mensen gebruik van de voedselbanken, onder wie ‘de nieuwe armen’, zoals zzp’ers en mensen met een koopwoning. Vergeleken met een landelijk onderzoek van Regioplan in 2006, troffen de onderzoekers van de HU nu - zeven jaar later – meer ‘nieuwe armen aan’.

De voedselbanken kennen twee typen gebruikers. Zo zijn er de klanten die zich er voor schamen om hun hand op te houden. Met name hoger opgeleiden geven aan graag iets terug te willen doen voor het gratis voedsel dat ze ontvangen. Maar het aanbod van wederdiensten stuit op bezwaren bij de voedselbanken. Medewerkers vinden het verwarrend als de rollen van ‘gulle gevers’ en ‘ontvangers van hulp’ door elkaar gaan lopen. Dus wordt beperkt gebruik gemaakt van dat aanbod.

De tweede groep ziet de voedselpakketten als een recht, onderdeel van het brede aanbod van sociale voorzieningen. Deze gebruikers denken dat de overheid deze voorziening financiert en realiseren zich niet dat een voedselpakket  een gunst is. Deze groep klaagt soms over de inhoud en kwaliteit van het pakket: ‘het is te weinig om een week van te eten’, ‘er zit te weinig variatie in, het is altijd hetzelfde’ of ‘de producten zijn niet vers, het is over de datum’.

Voedselbanken uiterst kwetsbaar

De voedselbanken in Utrecht draaien op vrijwilligers. Dit maakt hen kwetsbaar. Als een coördinator uitvalt, is er niet direct een vervanger gevonden en stagneert  de voedselverstrekking. Een aantal voedselbanken in Utrecht ging al ter ziele. De ondersteuning van Stichting de Tussenvoorziening is volgens Van Doorn hard nodig, ‘om te voorkomen dat deze initiatieven na verloop van tijd omvallen’.

Het onderzoek

Voor het onderzoek hebben docent-onderzoekers van de opleidingen Social Work ruim 50 klanten  van de zeven voedselbanken in Utrecht geïnterviewd. Daarnaast hebben studenten van de opleiding Journalistiek (ook van Hogeschool Utrecht) filmportretten gemaakt van klanten van Utrechtse voedselbanken.

Lees het artikel over dit onderzoek op socialevraagstukken.nl.

Innovatieve Maatschappelijke Dienstverlening

Innovatieve Maatschappelijke Dienstverlening

Over het lectoraat