Onderwijs op de grens van school en de beroepspraktijk: een typologie van leeromgevingen in het beroepsonderwijs (promotieonderzoek)

Looptijd: 2015-2019

Het opleiden van beroepsbeoefenaren gebeurt in het mbo en hbo zowel op school als in de beroepspraktijk. Een nauwe aansluiting tussen beide omgevingen is daarbij  belangrijk. Er bestaan dan ook veel onderwijsvormen op de grens van school en beroepspraktijk. Hierbij wordt de beroepspraktijk de school binnen gehaald en wordt er gewerkt met opdrachten van externe opdrachtgevers of in praktijkruimtes zoals binnen schoolse restaurants. Soms wordt de school dichterbij de beroepspraktijk gebracht, bijvoorbeeld met een leerafdeling in een wijkcentrum.

De bovengenoemde onderwijsvormen worden ontwikkeld om de kloof tussen school en beroepspraktijk te verkleinen en zo lerenden te ondersteunen in de transitie van school naar beroepspraktijk. Het ontwikkelen van deze vormen is complex en het is nog onduidelijk wat de precieze kenmerken zijn van die onderwijsvormen. Inzicht in de kenmerken en het kunnen onderscheiden van varianten is nodig om het bestaande onderwijs op de grens van school en beroepspraktijk beter te kunnen duiden en vergelijkbare vormen goed te ontwikkelen en evalueren.

In de literatuur worden wel kenmerken genoemd van schools leren en werkplekleren afzonderlijk, maar dit biedt nog geen volledig overzicht, zeker niet van onderwijsvormen die kenmerken hebben van zowel school als de beroepspraktijk. In dit onderzoek wordt een bijdrage geleverd aan het dichten van deze kennislacune.

Het promotieonderzoek is onderdeel van het programma van het Lectoraat Beroepsonderwijs en wordt uitgevoerd in samenwerking met de Open Universiteit.

Betrokken experts

Onderzoeker: Drs. Erica Bouw (Sociaal Juridische Dienstverlening en Lectoraat Beroepsonderwijs, HU)
Promotor: Prof. dr. Elly de Bruijn (Lectoraat Beroepsonderwijs HU en Welten Instituut, Open Universiteit)
Co-promotor: Dr. Ilya Zitter (Lectoraat Beroepsonderwijs, HU). Zij is tevens dagelijks begeleider.

Doelstelling

Het doel van dit onderzoek is inzicht verkrijgen in de variëteit van leeromgevingen op de grens school-beroepspraktijk:

  • Kenmerken van leeromgevingen op de grens school en beroepspraktijk.
  • Systematische beschrijvingen van verschijningsvormen in de onderwijspraktijk (mbo/hbo).
  • Een typologie waarmee leeromgevingen kunnen worden ingedeeld en afwegingen kunnen worden gemaakt tussen de benodigde ontwikkelinspanningen en de beoogde leerprocessen/resultaten.

Beoogde resultaten

Wetenschappelijke opbrengsten:

  • Presentaties op de Onderwijs Research Dagen (ORD) en op internationale wetenschappelijke conferentie(s);
  • Vier ingediende wetenschappelijke artikelen in peer-reviewed international journals
  • Proefschrift.

Praktijkgerichte opbrengsten:

  • Workshops en presentaties over het analyseren en (her)ontwerpen van leeromgevingen op de grens van school-beroepspraktijk aan de beoogde doelgroep, inclusief participatie aan de academische werkplaats.

Implementatie

De opleidingen en experts die direct betrokken zijn in dit onderzoek worden meegenomen in het ontwikkelen van de typologie: tussentijdse resultaten worden teruggekoppeld en gevalideerd. Net als voor de direct betrokkenen, kunnen de beoogde resultaten worden ingezet bij curriculumvraagstukken in het mbo en hbo-onderwijs.

Overige informatie

Dit promotieonderzoek is een vervolgstap op een intensief proces van samenwerking met het veld (mbo/hbo en betrokken bedrijfs- en instellingspartners). Het komt voort uit ontwerpgericht promotieonderzoek (2003-2010) dat vanuit het Lectoraat Beroepsonderwijs in alliantie met Universiteit Utrecht is verricht. Vervolgens zijn bij Expertisecentrum Beroepsonderwijs (ecbo) projecten geïnitieerd (onderzoeksproject en onderwijsinnovatieproject), die positief zijn beoordeeld door het werkveld. In het verlengde is de Hybride Alliantie opgericht. Drie van de alliantiepartners, het Koning Willem I College, de Leermeesters en ecbo, werkten al samen in de projecten. Intussen hebben het Kenniscentrum Kwaliteit van Leren (HAN) en NS/NedTrain zich aangesloten.

Beroepsonderwijs

Over het lectoraat

@LectBeroepsondw