Nieuwe testmethodes voor veiligheid van kinkhoestvaccin

Looptijd: Pertussay 2010 – 2013 / IMI-VAC2VAC 2016 - 2020 
Financiering: RIVM (SOR)
Betrokken lectoren: Cyrille Krul, Raymond Pieters
Betrokken onderzoekers: Stefan Vaessen, Saertje Verkoeijen, Kitty van Summeren 
Betrokken opleidingen: Life Sciences (ILC) 

Elke batch vaccins die geproduceerd wordt, moet worden getest op veiligheid en werking. Het in de meeste landen gebruikte kinkhoestvaccin tegen Bordetella pertussis infectie wordt gemaakt van geinactiveerd Bordetella pertussis toxine. Omdat er een zeer kleine kans is dat tijdens het productieproces een restje actief toxine in het eindproduct achterblijft moet dit worden gecontroleerd en uitgesloten. Daarom moet voor elke batch kinkhoestvaccin door middel van een dierproef worden vastgesteld of dit vaccin vrij is van actief pertussis toxine (PT). Omdat de huidige dierproef in muizen gepaard gaat met veel ongerief met name voor de controledieren en is het ontwikkelen van een alternatieve dierproefvrije test van groot belang.  

Doel en doelgroep

Het doel van het project is het ontwikkelen van een alternatieve in vitro test om actief PT te detecteren in kinkhoest vaccins. Dit wordt gedaan met behulp van transcriptome analyse waarbij we kijken naar de expressie van alle genen tegelijktijd. 

Door middel van transcriptomics analyse verwachten we inzicht te krijgen in de mechanismen van activiteit van PT en op basis daarvan hopen we een in vitro methode te kunnen ontwikkelen. De gedachte is dat veranderingen in cellen door PT (i.e. klinische effecten) voorafgegaan worden door veranderingen in genexpressie. Door middel van micro-array experimenten kunnen de veranderingen in genexpressie na blootstelling aan PT bepaald worden en markergenen geïdentificeerd worden die een indicatie geven van de aanwezigheid van actief PT.
Op basis van deze marker genen kunnen in vitro tests (reporter assay(s)) ontwikkeld worden die actief PT kunnen detecteren. 

Om het hoofddoel te bereiken zijn in het projectvoorstel drie subdoelen gesteld: 

  • Bepaling van geschikte cellijnen, bij voorkeur humaan relevante cellijnen. 
  • Bepaling van geschikte kandidaat-genen met behulp van transcriptomics analyse. 
  • Opzetten en validatie van de ontwikkelde in vitro tests 

Relevantie voor de beroepspraktijk/maatschappelijke relevantie

Het project heeft zich inmiddels voortgezet in een groter Europees project “VAC2VAC” dat gefinancierd wordt door het Innovative Medicines Initiative (IMI). Hierin werken zo’n 20 partners samen om een hele toolbox aan methodes te ontwikkelen om de kwaliteit, de veiligheid en de werkzaamheid van diverse vaccines (voor mens en dier) te waarborgen. In dit project zijn we bij INT wederom betrokken in het kader van kinhost vaccin en proberen we bovenstaande aanpak een stap verder te brengen door naar andere cellulaire signalen dan gene te kijken (kinases).

Relevantie voor het onderwijs

  • Sterprojecten
  • Protocollen tbv uitvoer van een in vitro analyse methode
  • Statistische methoden
  • Dataanalyse best practices

Consortium/projectpartners

  • RIVM, Bilthoven
  • Voor de VAC2VAC partners zie: http://www.vac2vac.eu/ 
  • Pamgene, Den Bosch

Innovative Testing in Life Sciences and Chemistry

Innovative Testing in Life Sciences and Chemistry

Over het lectoraat