Negatief wordt positief: een functioneel onveiligheidsgevoel (gvb)

Doorgaans overweegt een negatieve opvatting over het gevoel van onveiligheid. Maar reizigers van GVB benadrukten op grote schaal hoe dit gevoel voor hen juist een hele positieve werking heeft. In de 56 meereisinterviews en 422 vragenlijsten die wij in opdracht van GVB met hen hielden, beschreven de respondenten hoe een continue, maar doorgaans onopgemerkte alertheid hen in het grootstedelijk openbaar vervoer veilig van A naar B brengt. Men let vooral op de aanwezigheid van stereotype mensen en afwijkend gedrag. Duidelijk was dat de 56 geïnterviewde respondenten tijdens hun reizen een breed palet aan gedragsmatige aanpassingen hanteren om slachtofferschap van criminaliteit te voorkomen. Daarvan was ‘zich afzijdig houden’ met afstand de vaakst genoemde. Veelal geeft men aan ook gewend te zijn geraakt aan het reizen in het openbaar vervoer in de hoofdstad.

In de opvolgende vragenlijst – die door 422 GVB-reizigers werd ingevuld – bleek dat gevoelens van onveiligheid overdag nagenoeg niet voorkomen. Deze gevoelens concentreren zich in de avond- en nachtelijke uren en worden vooral in metrostations, metro’s en tram- en bushaltes ervaren. Onveilige situaties worden vooral geassocieerd met stereotype mensen, opvallend gedrag en afwijkende omstandigheden. Men ervaart vooral afgelegen, slecht verlichtte en ondergrondse locaties als onveilig. Men ervaart een kleine kans om zelf slachtoffer van criminaliteit te worden tijdens het reizen met GVB. Er is – ook in de vragenlijst - weinig vermijdingsgedrag gerapporteerd. Toch is er een behoefte aan de zichtbare aanwezigheid van GVB-personeel, maar deze behoefte wordt vooral verklaard door de inschatting van criminaliteitsdreiging in het hoofdstedelijk openbaar vervoer in zijn algemeenheid. Persoonlijk ervaren de GVB-reizigers immers een gevoel van controle over de kans om zelf slachtoffer van criminaliteit. GVB-reizigers zijn alert en bewust van de risico’s maar laten zich er niet door weerhouden met GVB te reizen. 
Daarmee komt de door ons onder GVB-reizigers aangetroffen onveiligheidsbeleving neer op een functioneel onveiligheidsgevoel: een functionele zorg over de potentiële dreiging van criminaliteit welke motiveert tot waakzaamheid en routinevoorzorg.

Kennisanalyse Sociale Veiligheid

Regie van veiligheid

Over het lectoraat