Naar een leerlijn voor het verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde wereld in de bovenbouw van het basisonderwijs

Looptijd: vier jaar (2018-2022)

Doel en doelgroep

Het centrale doel van dit onderzoek is het ontwikkelen van een relevante, aansprekende en haalbare leerlijn voor het leren verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde leefwereld voor de bovenbouw van het basisonderwijs. Het onderzoek levert inzicht in het ontwikkelingsniveau van leerlingen en hoe dit van invloed is op het kunnen verklaren en ontwerpen, welke contexten voorbeeldmatig en aansprekend zijn voor leerlingen, hoe er een balans gevonden kan worden tussen verschillende instructiebenaderingen, hoe progressie zichtbaar gemaakt kan worden en welke TPACK minimaal nodig is om leerlingen te onderwijzen in het verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde wereld.

Relevantie voor de beroepspraktijk/maatschappelijke relevantie

Het overheidsbeleid in Nederland is er op gericht om programmeren en computational thinking een plaats te geven in het curriculum van de basisschool. In diverse andere landen wordt gewerkt aan de invoering van programmeren en computational thinking in het basisonderwijs (Nederland, Verenigd Koninkrijk, Estland, VS). De voorgestelde invullingen en de verwachte leeropbrengsten lopen echter sterk uiteen en het is nog allerminst duidelijk wat een gewenste beheersing op basisschoolniveau zou moeten inhouden, wat een goede opbouwende leerlijn zou zijn en welke kennis en vaardigheden leerkrachten nodig hebben om dit te onderwijzen en te begeleiden. Dit onderzoek beoogt hiervoor theoretische en praktische handvatten te bieden.

Relevantie voor het onderwijs

Binnen de pabo-opleiding speelt de vraagt hoe leerkrachten voor te bereiden op het onderwijzen van programmeren en/of computational thinking, een domein waarmee veel studenten zelf weinig affiniteit hebben. Het voorgestelde onderzoek levert concreet bruikbare curriculummaterialen en een beschrijving van de te ontwikkelen TPACK voor diverse pabo-cursussen (o.a. Probleem Oplossen en Computational Thinking; en Profilering Wetenschap en Technologie).

Consortium/projectpartners

Het ontwerponderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met leerkrachten en versies van het ontwerp worden beproefd op meerdere scholen van de SPO Utrecht en KSU Utrecht, schoolbesturen waar de HU nauw mee samenwerkt en die zelf actief onderwijs ontwikkelen op dit vlak. De leerkrachten participeren in de verschillende fasen van het onderzoek als informant, medeontwerper en proefschooldocent.

Resultaat/producten

De centrale opbrengst van dit onderzoek is een theoretisch onderbouwde en empirisch gevalideerde leerlijn voor het leren verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde leefwereld voor de bovenbouw van het basisonderwijs. Deze leerlijn omvat onderwijsmaterialen, mogelijke didactische aanpakken, beoordelingsinstrumenten, een empirische beschrijving van de kennisontwikkeling van leerlingen en professionaliseringsmogelijkheden voor leerkrachten.

De praktijkopbrengsten in de vorm van lessen, opdrachten en handleidingen worden onder Creative Commonslicentie gepubliceerd. Wetenschappelijke opbrengsten worden ontsloten in de vorm van vier wetenschappelijke artikelen.