Keeping trouble at a safe distance

Burgers in Nederland beleven vooral gevoelens van onveiligheid op veilige afstand.  Het 'onveiligheidsgevoel' blijkt in Nederland voor de meeste mensen vooral betekenis te hebben op de laag van de Nederlandse samenleving: men is oprecht bezorgd over het maatschappelijke probleem van criminaliteit. Maar onder deze beleving blijkt een meer algemene zorg over veelvoud aan maatschappelijke problemen schuil te gaan. 

Op persoonlijke niveau wordt het 'onveiligheidsgevoel' door de meerderheid van mijn respondenten als 'onder controle' ervaren. Men heeft immers concrete voorstellingen van risicovolle situaties. En wanneer men meer risico denkt te lopen om zelf slachtoffer van criminaliteit te worden, gaat men dit risico vermijden door gedrag aan te passen.  Wat mensen zelf niet doorhebben - maar onder meer via vrij associatieve interviewtechnieken is blootgelegd en opvolgend in de vragenlijsten is geverifieerd - is dat ook onderbewuste processen bijdragen aan dit gevoel van persoonlijke controle. Mensen verplaatsen, onderdrukken en rationaliseren hun ideeën over het persoonlijke risico op slachtofferschap. We houden voor onszelf het risico van criminaliteit dus bewust en onbewust op veilige afstand. Het 'onveiligheidsgevoel' gaat dus niet zozeer over angstige individuen, maar vooral over een sterk gedeelde zorg over de staat van ons collectief. We slaan de plank dus mis als we elk gevoel van onveiligheid willen terugdringen. Het wordt pas spannend wanneer onveiligheid dichtbij wordt beleefd en men hier geen controle over ervaart. Het blijkt dat het overgrote gedeelte van de respondenten zich op veilige afstand onveilig voelt. Dit maakt het noodzakelijk om in het aanpakken van “het onveiligheidsgevoel” te differentiëren in de verschillende lagen van nabijheid waarop burgers onveiligheid beleven. Van heel dichtbij – als acuut en persoonlijk probleem in een concrete situatie – tot veraf als een bundeling van abstracte problemen in de samenleving.

Proefschrift Keeping trouble at a safe distance

Kennisanalyse Sociale Veiligheid

Regie van veiligheid

Over het lectoraat