Jeuk-krabben-jeuk-… ; een vicieuze cyclus of is er een uitweg?

Looptijd promotieonderzoek: September 2018 tot September 2023
Betrokken lector: Dr. Rob Heerdink
Betrokken onderzoeker: Drs. Emmy van de Burgt

Development of an alternative treatment for itching & scratching for Atopic Dermatitis using Virtual Reality & Smart Technology.

Maatschappelijke relevantie en theoretisch kader

Jeuk is een veelvoorkomend, maar ook een van de tien meest onderschatte medische problemen in Nederland, met ernstige nadelige gevolgen voor patiënten. Zo komt chronische jeuk (> 6 weken) bij  één op de  vier mensen ooit in het leven voor. Symptoombestrijding in de vorm van krabben is een automatische reactie op jeuk. Hoewel dit op de korte termijn verlichting geeft, wordt over het algemeen de jeuk ervaring hierdoor intenser en raakt door het krabben de aangedane huid verder geïrriteerd en gaat nog meer jeuken, waardoor de patiënt nog meer gaat krabben. Het is bijzonder moeilijk om deze vicieuze jeuk-krab-jeuk cyclus te doorbreken.

Bij de behandeling van jeuk en met name het doorbreken van de jeuk-krab-jeuk cyclus kan medicatie worden voorgeschreven, maar in toenemende mate worden ook specifieke gedragsinterventies ingezet. Omdat de biomedische oorzaken van jeuk vaak moeilijk te behandelen zijn, indien ze al bekend zijn, biedt juist de beïnvloedbaarheid van de sensorische ervaring jeuk door psychologische factoren veel mogelijkheden, die tot op heden maar beperkt zijn verkend.

Tijdens dit promotietraject zal de relatie tussen aandacht/afleiding en de intensiteit van de jeuk ervaring onderzocht worden in patiënten met chronische jeukklachten in zowel een gecontroleerde laboratorium setting (Studie 1; Figuur 1) waarbij de VR-ervaring van patiënten zal worden gemanipuleerd, als in een ‘real life’ situatie waarbij de visuele VR aandachtsmanipulatie zal worden vergeleken met een auditieve aandachtsinterventie (Studie 2). Verwacht wordt, dat hoe sterker de aandacht zal worden afgeleid, hoe meer het jeuksignaal verzwakt zal worden. Hierdoor zal naar verwachting de krab neiging minder sterk worden, wat een cruciale voorwaarde is voor het doorbreken van de jeuk-krab-jeuk cyclus.
 Jeuk-krab-jeuk cyclus
Figuur 1. Relatie tussen de voorgestelde studies en de jeuk-krab-jeuk cyclus.

Naast de manipulatie van de intensiteit van de jeuk ervaring zal de nadruk in dit project liggen op het reduceren van de negatieve gevolgen van het krabben. In studie 3 gebruiken we VR om patiënten de illusie van een ‘virtueel’ ledemaat te geven, waaraan zonder schadelijke gevolgen gekrabd kan worden. Hiermee behoudt de patiënt een zekere mate van controle over de ervaring van jeuk. Een belangrijk probleem bij het doorbreken van de vicieuze jeuk-krab-jeuk cyclus is, dat krabgedrag automatisch wordt opgewekt. De schade aan de huid door het krabben, is al aangericht voordat patiënten zich bewust worden van dit gedrag. In samenwerking met technologiebedrijven zal worden gewerkt aan de ontwikkeling van een slimme sensor die vibreert indien de patiënt aanstalten maakt om te krabben (i.e. ring of Scratch-Buzzer), waardoor mensen zich eerder bewust worden van de krabneiging en deze kunnen onderdrukken en zo de negatieve gevolgen van krabben kunnen reduceren. De effectiviteit van dit instrument in het doorbreken van de jeuk-krab-jeuk cyclus wordt onderzocht in studie 4 (Figuur 1).

Relevantie voor het onderwijs

De inzichten die opgedaan worden in dit project kunnen direct geïntegreerd worden in de onderwijspraktijk voor huidtherapeuten, zodat ook patiënten direct kunnen profiteren. Studenten van de opleiding Huidtherapie participeren in de vorm van stage op maat, afstudeeronderzoek of een honourstraject in dit project.

Samenwerking

Dit project is een samenwerking tussen de Hogeschool Utrecht, Lectoraat Innovaties van Zorgprocessen in de Farmacie, de faculteit GMW van de Rijksuniversiteit Groningen en verschillende UMC's.

Innovatie van Zorgprocessen in de Farmacie

Disseminatie van Farmaceutische Innovaties

Over het lectoraat