Gezondheidsvaardigheden bij kinderen

Looptijd: september 2019 - september 2023
Betrokken lector: dr. Katarina Jerković-Ćosić
Betrokken onderzoekers: Prof.  dr. Mai Chin A Paw (VUmc) en Wieke van Boxtel, MSc (HU)

Doel en doelgroep

Gezondheidsvaardigheden (Health Literacy) zijn functionele, cognitieve, psychologische en sociale vaardigheden die nodig voor het vinden, begrijpen, beoordelen en toepassen van gezondheidsinformatie. Gezondheidsvaardigheden zijn een goede voorspeller van gezondheid. Mensen met goede gezondheidsvaardigheden zijn gezonder, maken minder zorgkosten en nemen vaker deel aan preventie programma’s. Ruim 36% van de volwassenen in Nederland blijkt onvoldoende of beperkt gezondheidsvaardig.  Echter over gezondheidsvaardigheden bij kinderen in Nederland is nog weinig bekend.

Om kinderen op te kunnen laten groeien tot gezondheidsvaardige volwassenen is het belangrijk om hen in een vroeg stadium optimale gezondheidsvaardigheden aan te leren zodat zij een gezonde leefstijl kunnen ontwikkelen. Om aan te sluiten bij de vragen uit de praktijk en de kennishiaten in de wetenschap zijn de onderzoeksdoelen als volgt:

  1. Het selecteren/ontwikkelen van een meetinstrument voor het meten van gezondheidsvaardigheden van kinderen van 9-12 jaar in het kader van preventie.
  2. Inzicht verschaffen in de gezondheidsvaardigheden van Nederlandse kinderen en de determinanten hiervan.
  3. Het identificeren van potentieel succesvolle ingrediënten voor het aanleren van optimale gezondheidsvaardigheden bij kinderen van 9-12 jaar.

Relevantie voor de beroepspraktijk/maatschappelijke relevantie

Dit onderzoek is het eerste Nederlandse onderzoek naar gezondheidsvaardigheden van kinderen en zal in ieder geval vier opbrengsten voor de praktijk opleveren: 1) een valide meetinstrument waarmee gemeenten, overheden, onderwijsinstellingen en andere instanties inzicht kunnen krijgen in de mate van gezondheidsvaardigheden van kinderen van 9-12 jaar, 2) inzicht in de mate van gezondheidsvaardigheid bij kinderen en welke factoren daarmee samenhangen, en 3) welke gezondheidsvaardigheden bij kinderen van deze leeftijd verwacht mogen worden. Dit geeft praktijkprofessionals aanknopingspunten om in te spelen op specifieke gezondheidsvaardigheden gericht op kinderen en gezinnen. 4) Potentieel succesvolle ingrediënten voor het aanleren van gezondheidsvaardigheden bij kinderen, die de educatiesector, publieke organisaties en zorgprofessionals kunnen gebruiken om interventies vorm te geven met als doel het verbeteren van gezondheidsvaardigheden van kinderen.

Relevantie voor het onderwijs

Gedurende het promotieonderzoek kunnen studenten van verschillende (zorg)opleidingen deelnemen bij onder andere dataverzameling, analyse en verwerking vanuit verschillende onderwijsonderdelen zoals minoren, honours, stage, afstudeeropdrachten en/of onderzoeksprojecten voor bachelor- en masteropleidingen.

De nieuwe kennis en inzichten die voortkomen uit dit promotieonderzoek zullen worden ingezet in het toekomstige onderwijs van de zorgopleidingen. Het onderwerp gezondheidsvaardigheden begint binnen verschillende opleidingen en lectoraten van de HU en andere kennisinstellingen meer aandacht te krijgen. De opbrengst van dit onderzoek levert input voor het opleiden van verschillende praktijkprofessionals met betrekking tot gezondheidsvaardigheden. Omdat gezondheidsvaardigheden een generiek onderwerp is, passend in de zorg- maar ook pedagogiek opleidingen, ontstaan er mogelijkheden om over de grenzen van het vakgebied interprofessioneel op te leiden.

Consortium/projectpartners

Het promotieonderzoek wordt uitgevoerd door Wieke van Boxtel, MSc en wordt begeleid door promotor Prof. Dr. Mai Chin A Paw van VUmc en begeleidend Lector Katarina Jerković – Ćosić. Binnen dit onderzoek wordt samen gewerkt met het Lectoraat Logopedie, Leefstijl en Gezondheid, Innovatie in de zorgprocessen in de farmacie en het Instituut voor Paramedische Studies. Buiten het kenniscentrum Gezond en Duurzaam Leven zullen onderzoekers van het lectoraat Crossmediale Communicatie in het Publieke Domein en het lectoraat Jeugd betrokken zijn in het onderzoek.
Externe partners die betrokken zijn bij het onderzoek zijn:

  • Academische werkplaats Noord Holland
  • Gemeente Utrecht afdeling Volksgezondheid
  • Bibliotheek de Tweede Verdieping te Nieuwegein

Cofinanciering

Het project wordt tot op heden gefinancierd vanuit HU.

Resultaat/producten

Ten eerste beoogd het onderzoek te verwachten gezondheidsvaardigheden bij kinderen van 9-12 jaar te formuleren. Ten tweede zal een meetinstrument voor het meten van gezondheidsvaardigheden bij kinderen van 9-12 jaar worden geselecteerd en gevalideerd voor de Nederlandse context. Ten derde zal de mate van gezondheidsvaardigheden en factoren die daarop van invloed zijn bij een representatieve groep kinderen van 9-12 jaar worden gemeten en beschreven. Als laatste zullen potentieel succesvolle ingrediënten voor het aanleren van gezondheidsvaardigheden worden geïdentificeerd en beschreven.

Implementatie

Na het behalen van de resultaten kan het meetinstrument worden gebruikt in de Nederlandse context door verschillende partners in de maatschappij. Daarnaast kunnen de potentieel succesvolle ingrediënten voor het aanleren van gezondheidsvaardigheden worden gebruikt voor het vormgeven en invullen van preventie programma’s gericht op het verbeteren van leefstijl.

Innovaties in de Preventieve Zorg

Spelende basisschoolkinderen op het schoolplein

Over het lectoraat