Effecten en uitkomsten van wijkverpleegkundige zorg aan thuiswonende ouderen: een systematic review

Looptijd: januari 2017 - maart 2019
Betrokken lector: dr. N. Bleijenberg
Betrokken onderzoekers: PhD kandidaat J.D. Veldhuizen, PhD kandidaat I. Wolbers, Dr. N. Bleijenberg, Prof. Dr. M.J. Schuurmans 
Bijbehorend promotieonderzoek: effecten en uitkomsten van wijkverpleegkundige zorg aan thuiswonende ouderen (J.D. Veldhuizen) 
Betrokken opleidingen: Bachelor Verpleegkunde

Doel en doelgroep

Middels een systematische literatuurstudie wordt inzicht verkregen in onderzoeken die gericht zijn op wijkverpleegkundige interventies zoals verleend aan thuiswonende ouderen. Gekeken wordt welke interventies binnen wijkverpleging bestaan en wat de effecten van deze interventies zijn op zorggebruik zoals opname in ziekenhuis of spoedeisende hulp en gezondheidsuitkomsten zoals functioneren en kwaliteit van leven. 

Deze studie wordt uitgevoerd in samenwerking met Cochrane Nederland. De literatuurstudie is geregistreerd bij het International prospective register of systematic reviews (PROSPERO). Kijk hier voor meer details over deze studie.

Relevantie voor de beroepspraktijk/maatschappelijke relevantie

Voor de wijkverpleging ligt een grote maatschappelijke opgave. Door de vergrijzing, de toename van (complexe) wijkverpleegkundige zorg aan thuiswonende ouderen, de huidige tekorten aan wijkverpleegkundigen en de verwachte toename hiervan wordt er een groot beroep gedaan op wijkverpleging. Tevens is wijkverpleging, naast langdurige zorg en medisch-specialistische zorg, verantwoordelijk voor een groot deel van de zorgkosten in Nederland, met name onder de oudste ouderen (80 jaar en ouder) (1). Hierdoor is het noodzakelijk onderzoek te doen naar hoe de wijkverpleegkundige zorg zo effectief en efficiënt mogelijk uitgevoerd kan worden waarin de kwaliteit van zorg wordt gewaarborgd. Dit is in lijn met de maatschappelijke opgave om de ervaren kwaliteit van zorg te garanderen en verbeteren, de gezondheid van de populatie te behouden en verbeteren en vermijdbare kosten per hoofd van de bevolking te verlagen (2). 

Een van de kwaliteitseisen in het kwaliteitskader wijkverpleging is het bieden van onderbouwde en passende zorg, die maatschappelijk zinnig en doelmatig is (2). Echter hebben verkennende literatuurstudies laten zien dat beperkt onderzoek is uitgevoerd naar wijkverpleging, terwijl 94% van de ouderen thuis woont en ruim 557.000 ouderen gebruik maken van wijkverpleging (1). Veel van het handelen in de wijkverpleging is nog niet onderbouwd en onduidelijk is of het zinnig en doelmatig is. Middels dit onderzoek zal nieuwe wetenschappelijke kennis gegenereerd worden rondom de effecten en uitkomsten van wijkverpleegkundige zorg aan thuiswonende ouderen. Dit inzicht is noodzakelijk om kwalitatief goede en kosteneffectieve zorg te kunnen leveren.

Consortium/projectpartners

Het project is een samenwerkingsverband tussen diverse partijen:

  • Hogeschool Utrecht
  • Cochrane Nederland

Daarnaast werkt de promovenda in een nationale onderzoeksgroep, genaamd het wetenschappelijk programma wijkverpleging. Hierin werken de Nederlandse Zorgautoriteit/Universiteit Tilburg, Universiteit Maastricht en de Hogeschool Utrecht samen. 

Resultaat/producten

Twee onderzoeksvragen zijn geformuleerd, welke middels de systematic review worden beantwoord:

  • Wat is de effecten van wijkverpleegkundige zorg op zorggebruik en gezondheidsuitkomsten van thuiswonende ouderen?
  • Welke uitkomsten worden in de literatuur gebruikt om de effectiviteit van wijkverpleegkundige zorg te meten?  

Implementatie

De studie levert een overzicht van effectieve interventies zoals getest in de wijkverpleging. Dit kan worden vertaald naar een factsheet beschikbaar voor verpleegkundigen in de praktijk. Mogelijk kunnen resultaten worden gedeeld in vakbladen zoals de Nursing of het magazine van V&VN. Tevens kunnen de resultaten gedeeld worden in het leernetwerk wijkverpleging, waarin professionals uit de praktijk, studenten en docenten samenkomen. Ten slotte kunnen resultaten verweven worden in nieuw onderwijs/curriculum. Wat betreft wetenschappelijke opbrengsten zal de studie worden gepubliceerd in een peer-reviewed tijdschrift. Tevens zullen de uitkomsten, waar mogelijk, worden gepresenteerd op passende congressen of andere relevante bijeenkomsten.

Referenties

(1) Nederlandse Zorgautoriteit. Monitor Zorg voor ouderen 2018. 2018. 
(2) Stuurgroep kwaliteitskader wijkverpleging. Kwaliteitskader wijkverpleging. 2018