Docent beroepsonderwijs/Professional in Beeld

Looptijd: 2008 - 2011

Aanleiding voor het project

Het innovatiearrangement PIB heeft een looptijd gehad van 3,5 jaar (januari 2008 – oktober 2011) en had als doel het vakmanschap van de docent beroepsonderwijs te expliciteren en opleidings- en professionaliseringsactiviteiten naar dit vakmanschap te ontwikkelen. Aanleiding voor het project was de constatering van de samenwerkingspartners dat het vakmanschap van docenten in het beroepsonderwijs over het algemeen niet voldoet aan de eisen die een specifieke (v)mbo-context stelt aan een docent. Tevens zijn deze eisen onvoldoende terug te vinden in de lerarenopleiding en professionaliseringstrajecten voor nieuw en zittend personeel.

Inhoud

Het project heeft onderzocht waaruit het vakmanschap van vmbo docenten bestaat en wat dat betekent voor het opleiden van leraren. In PIB werkten drie vmbo-scholen (Trajectum College, Minkema College, Flora College) en de lerarenopleiding Archimedes van Hogeschool Utrecht samen. Het project kende vier leerwerkgemeenschappen: één binnen de lerarenopleiding van Hogeschool Utrecht, de overige op drie vmbo-scholen die ieder voor zich en met elkaar werkten aan het realiseren van de projectdoelen. Het Lectoraat Beroepsonderwijs heeft gedurende 3,5 jaar de leerwerkgemeenschappen ondersteund en flankerend onderzoek gedaan.
De werkwijze, onderzoekend innoveren, heeft er toe bijgedragen dat de leden van de leerwerkgemeenschap systematisch hebben leren werken en zo een gedetailleerd beeld hebben kunnen geven van wat je in huis moet hebben voor modern onderwijs aan vmbo leerlingen. Deze aanpak had het voordeel dat onderzoek gekoppeld werd aan praktijkervaring, waardoor dit een blijvende verandering in de school opleverde

Voor een beeldresultaat: Bekijk de film op YouTube.

In oktober 2011 zijn twee onderzoeksrapporten verschenen:

'Profilering van de docent Beroepsonderwijs'
Dit rapport, geschreven door Sabine van den Brink, Wenja Heusdens, Monique van de Laarschot en Angela Pfaff, geeft een beeld van de resultaten van het innovatiearrangement. Betrokkenheid, je (school)vakkennis verbinden en contextgericht werken komen naar voren als belangrijke aspecten van het vakmanschap van de vmbo-docent.

‘Het lerend vermogen van leerwerkgemeenschappen’
Uit dit rapport, geschreven door Harmen Schaap, Haske van Vlokhoven, Karin Swierts en Elly de Bruijn, blijkt dat de leerwerkgemeenschappen potentie hebben om als krachtig instrument te worden ingezet. Dit om individueel en collectief leren in het kader van innovaties te verbinden. Tegelijkertijd moet worden opgemerkt dat ‘het bij elkaar zetten’ van professionals niet automatisch leidt tot betekenisvolle interactie, reflectie of een gedeelde identiteit. Het rapport gaat in op factoren die daarbij een rol spelen.

Daarnaast is een trainingsproduct Reflective Practitioner ontwikkeld op basis van de ervaringen in het project Professional in Beeld. Het project Professional in Beeld heeft gewerkt met vier leerwerkgemeenschappen: drie leerwerkgemeenschappen op vmbo-scholen en één op de lerarenopleiding. Voor de deelnemers van de leerwerkgemeenschappen is ten behoeve van uitwisseling, leren van elkaar en kritisch leren kijken en onderzoeken van de eigen praktijk deze training ontwikkeld.
In deze publicatie beschrijven we de opzet van de training zoals die wordt aangeboden voor studenten, docenten en opleiders die kritisch willen kijken naar hun eigen praktijk. In de bijlage is de achtergrond van de training in het kader van Professional in beeld opgenomen: de totstandkoming, uitvoering en evaluatie van de training.

Implementatie

Met de projectopbrengsten zijn verschillende lerarenopleiders binnen Instituut Archimedes aan de slag gegaan om de tweedegraads lerarenopleidingen zodanig in te richten dat ook voorbereid wordt op het docentschap in het beroepsonderwijs. Een aantal lerarenopleiders is regelmatig aanwezig bij de kenniscirculatie-activiteiten van het lectoraat om op de hoogte te blijven van actuele inzichten. Tevens is er regelmatig werkoverleg tussen lectoraat en Instituut Archimedes over de inrichting van de tweedegraadsopleidingen en de professionaliseringsvragen uit het middelbaar beroepsonderwijs.

Op het thema ‘docenten beroepsonderwijs’ werkt het lectoraat na afronding van het project verder met het scholenveld, in nauwe samenwerking met het Expertisecentrum beroepsonderwijs  (ecbo): www.ecbo.nl.

Overige informatie

Het project Professional in Beeld is ondersteund met subsidie van Het Platform Beroepsonderwijs in het kader van de regeling Innovatiearrangement.

Prijs in 2012: Lerarenopleiders en onderzoekers bij het Lectoraat Beroepsonderwijs Wenja Heusdens (Instituut Theo Thijssen) en Monique van de Laarschot (Instituut Archimedes) hebben de tweede prijs gewonnen met een artikel in vakblad Tijdschrift voor Lerarenopleiders uit de jaargang 2012 van het vakblad (zie onder referenties). In het artikel ‘Vakmanschap van de vmbo-docent in beeld’ doen de auteurs verslag van een onderzoek naar het handelen van de vmbo-docent in de bovenbouw. De prijsuitreiking vond plaats tijdens het  Congres voor Lerarenopleiders (VELON) op 12 maart in Groningen.

Nominatie voor kennisproduct 2012. Het onderzoeksrapport Profilering van de docent beroepsonderwijs was in 2012 genomineerd voor het kennisproduct van het jaar. Uit de voordracht:

Het rapport is een mooi voorbeeld van een onderzoek dat direct gekoppeld is aan verbetering van de onderwijspraktijk. Het onderzoek was ingebed in het innovatiearrangement Professional in Beeld en de onderzoekers van het lectoraat participeerden in de leerwerkgemeenschappen die de verandering vorm gaven. De onderzoekers konden zo direct ondersteunen en tegelijkertijd het verloop van het proces in kaart brengen. Verder is bijzonder dat de onderzoekers docenten van de Hogeschool waren die zich op deze wijze, dat wil zeggen ‘hands on’, bekwaamden in het doen van onderzoek. Het onderzoeksrapport kan daarom tevens gezien worden als hun proeve van bekwaamheid.

Referenties

Brink, S. van den, Heusdens, W., Laarschot, M. van de, Pfaff, A. (2011). Profilering van de docent beroepsonderwijs. Utrecht: Kenniscentrum Educatie, Hogeschool Utrecht.

Schaap, H., van Vlokhoven, H., Swierts, K., & de Bruijn, E. (2011). Het lerend vermogen van leerwerkgemeenschappen. Utrecht: Kenniscentrum Educatie, Hogeschool Utrecht.

Laarschot, M. van de, & Heusdens, W. (2011). Training Reflective Practitioner. Beschrijving van een training gericht op het verbeteren van de eigen onderwijspraktijk op basis van kritische reflectie en onderzoeksmatig handelen. Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie, Lectoraat Beroepsonderwijs (interne publicatie; CD-ROM Professional in Beeld, aanbod aan scholenveld).

Laarschot, M. van de & Heusdens, W. (2012). Vakmanschap van de vmbo-docent in beeld. Resultaten van een onderzoek naar het handelen van de vmbo-docent. Tijdschrift voor lerarenopleiders, 33(3), 10-19.

Schaap, H., & de Bruijn, E. (2015). Professionele leergemeenschappen in scholen: een kwestie van eigenaarschap en professionele ruimte. VELON. Tijdschrift voor lerarenopleiders,  36(4), 23-41.

Beroepsonderwijs

Over het lectoraat

@LectBeroepsondw

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten