DENK! in het voortgezet onderwijs

DENK! In het voortgezet onderwijs

Aanspreekpersoon: Johanna van der Borden

Aanleiding

In verschillende onderzoeken is aangetoond dat de leesvaardigheid van grote groepen Nederlandse brugklasleerlingen niet het gewenste niveau bereikt (Hacquebord et al.,2004; Land, 2009; OECD, 2016a). Hoewel de leesvaardigheid van 15 jarige HAVO/VWO-leerlingen sinds 2006 op peil is gebleven, is er in het VMBO een geleidelijke daling van de leesvaardigheid te bespeuren. Sinds 2006 is de leesvaardigheid van 15 jarige VMBO-leerlingen met respectievelijk 21 (VMBO-GL/TL), 27 (VMBO-KB) en 18 (VMBOBB) scorepunten gedaald (OECD, 2016b). Hoewel de leesvaardigheid in de onderscheiden groepen leerlingen sterk verschilt, wordt geconstateerd dat het percentage laaggeletterden in Nederland sinds 2003 met 6.4% is gestegen van 11.5% naar 17.9% (OECD, 2016c).

De uitkomsten van deze onderzoeken zijn aanleiding geweest om kritisch te kijken naar het aanbod op het gebied van leesvaardigheid in het curriculum van Instituut Archimedes (IA). In dit curriculum wordt onder meer aandacht besteed aan de functionele leesvaardigheid en aan de zogenaamde technische kant van leesvaardigheid. De studenten wordt gevraagd om in hun praktijk het directe instructiemodel in te zetten aan de hand van de interactieve tekstanalyse. Daarnaast is het ook van belang om studenten de actuele ontwikkelingen op het gebied van begripsvorm aan te reiken.

Aanpak

Voor het primair onderwijs is het DENK!-programma ontwikkeld (Houtveen, Brokamp & Smits, 2017). Met de inzet van dit programma wordt beoogd om een structurele positieve invloed uit te oefenen op het begrijpend leesniveau van Nederlandse leerlingen. Voor dit programma is een handleiding ontwikkeld. 

In het voorliggende project wordt een handleiding ontwikkeld die kan worden ingezet in de onderbouw van het VMBO. Om te zorgen voor de inhoudsvaliditeit van de handleiding zal de concepthandleiding eerst worden voorgelegd aan de ontwikkelaars van het DENK!-programma basisonderwijs. Vervolgens wordt de handleiding door een aantal studenten uitgeprobeerd in de praktijk. Het concept wordt vervolgens geëvalueerd en bijgesteld om tot een definitieve versie te komen die kan worden ingezet in het curriculum van de lerarenopleiding Nederlands bachelor. 

Literatuur

Hacquebord, H., Linthorst, T.R., Stellingwerf, B.P., & Zeeuw, M. de (2004). Voortgezet taalvaardig: een onderzoek naar tekstbegrip en woordkennis en naar de taalproblemen en taalbehoeften van brugklasleerlingen
in het voortgezet onderwijs in het schooljaar 2002-2003. Groningen: Etoc.
Houtveen, A. A. M., Smits, A. E. H., & Brokamp, S. K. (2017). Werk aan groei in begrip. Handleiding bij het begrijpend leesproject DENK!. Utrecht: Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum Leren en Innoveren.
Land, J. (2009). Zwakke lezers, sterke teksten? Effecten van tekst- en lezerskenmerken op het tekstbegrip en de tekstwaardering van vmbo-leerlingen. Delft: Eburon
OECD (2016a). PISA 2015 Results (volume I): Excellence and equity in education. Paris: OECD Publishing.
OECD (2016b). PISA 2015 Results (Volume II): Policies and practices for successful schools. Paris: OECD Publishing.
OECD (2016c). PISA 2015 Results in focus. Paris: OECD Publishing.

 

Geletterdheid

Geletterdheid

Over het lectoraat