Curriculumvernieuwing en onderzoek naar verbetering van instructievaardigheden van studenten

Curriculumvernieuwing en onderzoek naar verbetering van instructievaardigheden van studenten
Het vak Nederlands in een drietal leerstofonderdelen van de opleiding tot leraar basisonderwijs (ITT)

Probleemstelling

Het Instituut Theo Thijssen van de Hogeschool Utrecht leidt studenten op tot leraar basisonderwijs. In een recent afgeronde herziening van het curriculum is er naar gestreefd om de beschikbare wetenschappelijke evidentie op te nemen in geïntegreerde onderwijseenheden. Vanuit bevindingen uit eerder onderzoek is bekend dat er sprake is van een kloof tussen de theoretische kennis van leraren en het instructiegedrag van die leraren in de onderwijspraktijk. Deze bevindingen bevestigen de noodzaak om de opleiding van leraren niet te beperken tot het overdragen van kennis, maar de studenten tevens in de gelegenheid te stellen hun vaardigheden te oefenen in de onderwijspraktijk. Bij de leerstofonderdelen interactief lezen, aanvankelijk lezen en stillezen wordt een expliciete koppeling gelegd tussen de vakdidactische kennis die wordt aangeboden op de opleiding en de praktische vaardigheden die de studenten oefenen op een van de opleidingsscholen in de regio. 

Onderzoeksvraag

Voor het vakgebied Nederlands van drie leerstofonderdelen in de opleiding tot leraar basisonderwijs wordt al enige tijd gewerkt met een cyclisch model van data-feedback. Feedback blijkt effectief in het verbeteren van het instructiegedrag van leraren. Werken met een cyclisch model waarin sprake is van herhaalde observaties en feedbackmomenten zou het meest optimaal zijn. Het is de vraag of de studenten met de toepassing van dit cyclisch model voor data-feedback in staat zijn om hun instructiegedrag te verbeteren. 

Methode

Kenmerkend voor het toegepaste cyclisch model voor data-feedback is, dat er gewerkt wordt met een afwisseling tussen theorie op de opleiding en het uitvoeren van een les in de praktijk. In de betreffende onderwijseenheden van 5 ETCS krijgen de studenten theorie aangeboden over effectieve instructie bij verschillende domeinen binnen de leesontwikkeling van leerlingen. In de onderwijseenheid ‘Technisch gesproken reken ik daarop’ (1.4.2) betreft dit de instructie bij interactief voorlezen, de onderwijseenheid ‘Instructievaardigheden taal en Engels’ (2.2.1) betreft de instructie bij aanvankelijk lezen en de onderwijseenheid ‘Beeld van het kind’ (2.3.1) vestigt de aandacht op de instructie bij stillezen. Bij aanvang van de onderwijseenheid worden de studenten geobserveerd met door het lectoraat aangeleverde gestandaardiseerde observatie-instrumenten. Op basis van de feedback op de gegeven les  worden de studenten uitgenodigd om specifieke verbeterpunten te formuleren die concreet kunnen worden toegepast in de eigen professionele praktijk en om deze verbeterpunten in verband te brengen met de aangeboden kennis over effectieve instructie. Aan het eind van de onderwijseenheid, wordt opnieuw een les geobserveerd en van feedback voorzien. De studenten wordt gevraagd te beschrijven welke vooruitgang zij hebben geboekt en op welke punten nog verbetering mogelijk is.

Resultaten

De herziening van het curriculum is afgerond en heeft geleid tot geïntegreerde onderwijseenheden waarin de vakdidactische kennis van woordenschat en interactief voorlezen wordt aangeboden in de vierde periode van het eerste studiejaar. In de eerste twee periodes van het tweede studiejaar komt de vakdidactische kennis over beginnende geletterdheid waaronder aanvankelijk lezen aan bod, terwijl in de derde periode van dat studiejaar wordt gefocust op stillezen en begrijpend lezen. Inhoudelijke informatie over de betreffende leerstofonderdelen is te vinden op www.hubl.hu.nl. In de betreffende onderdelen wordt gericht gewerkt aan de verbetering van de instructievaardigheden van de studenten door middel van de toepassing van een cyclisch model voor datafeedback. De toegepaste werkwijze blijkt te leiden tot een significante groei in de kwaliteit van de leesinstructie die wordt verzorgd door de participerende studenten. Deze groei is opmerkelijk gezien de zeer beperkte duur van de onderwijseenheid.

Literatuur:

Neven-Hummel, M., Houtveen, A. A. M. & Van den Hurk, H.T.G. (2014). Feedback werkt! Evaluatie van het project opbrengstgericht werken op de Pabo over de schooljaren 2010/2011 t/m 2013/2013. Utrecht: Kenniscentrum Educatie van de Faculteit Educatie. 
Van den Hurk, H.T.G., Houtveen, A.A.M., & Van de Grift, W.J.C.M. (2013, maart). Opbrengstgericht werken en instructievaardigheden. Gebruik van datafeedback ter verbetering van de leesinstructie door PABO-studenten. Paper gepresenteerd op de VELON conferentie te Groningen.
Van den Hurk, H.T.G., Houtveen, A.A.M., Van de Grift, W.J.C.M., & Cras, D.W.P. (2012, januari). Data-use in teacher training. Paper gepresenteerd op de ICSEI te Malmö (S).
Van den Hurk, H. T. G., Houtveen, A. A. M., Van de Grift, W. J. C. M., & Cras, D. W. P. (2014). Data-feedback in teacher training. Using observational data to improve student teachers’ reading instruction. Studies in Educational Evaluation, 42, 71-78. doi:10.1016/j.stueduc.2013.10.009

Geletterdheid

Geletterdheid

Over het lectoraat