CommuniCare: optimalisatie van communicatie tussen zorgprofessional, personen met afasie en naasten

Relevantie voor de beroepspraktijk en het onderwijs

Afasie is één van de meest ingrijpende gevolgen van een CVA. Iemand met afasie kan niet meer zeggen wat hij wil of bedoelt, en heeft ook vaak moeite met het begrijpen van de taal. De intelligentie is echter doorgaans nog vergelijkbaar met vóór het hersenletsel. De persoon met afasie (PMA) zit opgesloten in een woordeloze wereld, terwijl hij juist de interactie met anderen hard nodig heeft om zijn ziekte te verwerken en mee te kunnen beslissen over het eigen zorgtraject. Het communicatieprobleem kan ernstige gevolgen hebben voor de PMA: zij hebben in vergelijking met CVA- getroffenen zonder afasie een verhoogde kans op het ontvangen van niet passend of verkeerde zorg, een grotere kans op een depressie en zelfs een hogere kans op vroegtijdig overlijden. 

De uitdaging in de communicatie wordt ook door zorgprofessionals als zodanig ervaren. Zij geven aan dat ze gezamenlijke besluitvorming en behandelingsplanning met patiënten belangrijk vinden, in een tijdperk waarin zelfredzaamheid en eigen regie centraal staan, maar vinden dit moeilijk te faciliteren bij PMA. 

Doel en doelgroep

Voor het CommuniCare project heeft een groot aantal kennis- en praktijkpartners in de CVA- zorg de handen ineen geslagen om de communicatie tussen zorgprofessionals, PMA en hun naasten te verbeteren. Het doel van het CommuniCare project is om een interventie te ontwikkelen en te toetsen gericht op verbeterde communicatie en verbeterde toegang tot informatie voor PMA. Naast het evalueren van effectiviteit van de interventie evalueren we het proces van implementatie. De interventie CommuniCare bestaat uit drie componenten: een interventie voor zorgprofessionals, een interventie voor naasten en een implementatieplan voor de zorginstellingen. We streven ernaar een interventie te ontwikkelen die enerzijds individualisering per instelling toelaat en anderzijds gestandaardiseerd is. 

Een onderdeel van de interventie voor zorgprofessionals is een cursus voor alle zorgprofessionals die betrokken zijn bij personen met afasie. De eerste cursus voor zorgprofessionals in een revalidatiecentrum heeft onlangs plaatsgevonden. Er waren fysiotherapeuten, ergotherapeuten, zorgassistenten en een specialist ouderengeneeskunde bij aanwezig. Bij de volgende sessies zijn er ook diëtisten, verpleegkundigen, neurologen, revalidatie artsen, en ga zo maar door.  De cursus wordt de komende 2 jaar aangeboden in ziekenhuizen, revalidatiecentra en verpleeghuizen. Naast het geven van een cursus worden materialen in zorginstellingen afasievriendelijk gemaakt, om zo de toegang tot informatie voor PMA te vergroten. De interventie voor naasten staat nog in de steigers. Doel van de komende periode is om een interventie voor naasten te ontwikkelen, gebaseerd op de wensen en behoeften van PMA en hun naasten. 

Betrokkenen 

Drs. Maren van Rijssen is als junior onderzoeker verbonden aan Lectoraat Logopedie- Participatie door Communicatie van Kenniscentrum Gezond en Duurzaam Leven. Zij heeft ervaring als logopedist en heeft zich gespecialiseerd in de zorg voor personen met afasie en hun naasten. Op dit moment coördineert zij het CommuniCare project. Dr. Lizet van Ewijk is als hogeschoolhoofddocent verbonden aan de opleiding Logopedie van het Instituut Paramedische Studies, en als senior onderzoeker actief binnen het Lectoraat Logopedie: Participatie door Communicatie aan Hogeschool Utrecht. In deze functies combineert zij praktijkgericht onderzoek naar diagnostiek en effectieve interventies voor mensen met een afasie, met het opleiden van nieuwe zorgprofessionals. Daarnaast neemt zij deel aan de wetenschapsraad van de Nederlandse Vereniging voor Logopedisten (NVLF) is zij betrokken bij de master Logopediewetenschap aan het UMCU. Drs. Marloes Veldkamp is als hogeschooldocent verbonden aan de opleiding Logopedie van het Instituut Paramedische Studies en als junior onderzoeker actief binnen het Lectoraat Logopedie: Participatie door Communicatie aan Hogeschool Utrecht. 

De kennispartners Consortium CommuniCare zijn: HU Lectoraat Logopedie: Participatie door Communicatie, KC Revalidatiegeneeskunde Utrecht, HU lectoraat Smart Digital Services, HAN Lectoraat Neurorevalidatie, Thomas More Antwerpen Logopedie en Verpleegkunde, Hersenletsel.nl & Vereniging Afasie vzw.