Content and Language Integrated Learning (CLIL) in het basisonderwijs: versterking van zaakvakdidactiek door focus op taal

Looptijd: 1 september 2018 – 1 maart 2020
Financiering: NRO Kortlopend Onderwijsonderzoek 
Betrokken lector: Prof. dr. Rick de Graaff
Betrokken onderzoekers: dr. Catherine van Beuningen, Melissa Willemsen, MA
Consortiumpartners: Instituut Theo Thijssen, EarlyBird, Marnix Academie
Consortiumscholen: International School Eindhoven (Eindhoven), OBS De Springplank (Fijnaart), IKC De Eglantier Voorhof (Delft), KBS Onder de Bogen (Utrecht), KBS Stepping Stones (Utrecht)


Projectbeschrijving

In dit project staat de rol van taal in het onderwijzen en leren van vakinhoud (bijvoorbeeld: wereldoriëntatie) centraal. Taal vervult in vakonderwijs drie essentiële rollen: 

  • Taal geeft leerlingen toegang tot vakinhoud (leren in taal).
  • Leerlingen gebruiken taal om deel te nemen aan het onderwijsleerproces en zich de vakinhoud eigen te maken (leren door taal). 
  • Leerlingen ontwikkelen hun (schoolse) taalvaardigheid door over vakinhoud te praten/schrijven (leren van taal).

Docenten die zich bewust zijn van deze verschillende rollen van taal, kunnen het leerproces van leerlingen effectiever sturen. Dat is het geval wanneer er geleerd wordt in het Nederlands, maar ook wanneer bijvoorbeeld het Engels de voer- en doeltaal is in de klas.

In Nederland onderwijzen steeds meer basisscholen vakinhoud deels in het Engels. Vijf van deze scholen zoeken, samen met het projectconsortium, naar een didactiek met een bewuste taalfocus om op die manier het leren van vakinhoud in Engelstalige lessen te bevorderen. Daartoe worden in dit ontwerpgerichte onderzoeksproject didactische strategieën en ondersteunende lesmaterialen/-activiteiten voor Engelse (zaak)vaklessen ontworpen, geïmplementeerd en geëvalueerd waarin de verschillende rollen van taal doelgericht aangesproken en benut worden. 


Wetenschappelijke relevantie

Het project draagt bij aan begrip van de rol van taal binnen de ontwikkeling van (zaak)vakkennis en –vaardigheden wanneer het Engels de voer- en doeltaal is, binnen de onderbelichte context van het basisonderwijs. Ook levert het project inzicht in de CLIL-didactische repertoires die leerkrachten nodig hebben om het leerproces van leerlingen effectief te sturen. 


Praktische relevantie

Doordat het ontwerptraject plaatsvindt binnen een professionele leergemeenschap (PLG) waarin alle consortiumscholen participeren, draagt het project direct bij aan de professionalisering van deze scholen. Ook levert het onderzoek producten en kennis op die bruikbaar zijn voor andere basisscholen die Engelstalig (zaak)vakonderwijs aanbieden. Bovendien kunnen projectopbrengsten ook relevant zijn voor onderwijscontexten met Nederlands als voertaal en/of in meertalige contexten, aangezien alle leerlingen leren in en door taal en zich de school- en vaktaal eigen moeten maken (leren van taal).

Didactiek van de Moderne Vreemde Talen

Lessituatie Padualaan 97

Over het lectoraat