Training helpt communicatieprofessionals bij lokale en omstreden energieprojecten

23-03-2017

Lokale, duurzame energieprojecten roepen soms veel weerstand op bij omwonenden. Een nieuwe training van Hogeschool Utrecht en Hanzehogeschool Groningen helpt lokale communicatieprofessionals het moeilijke gesprek met burgers te voeren.

Energietransities-in-noorden

De training komt voort uit het tweejarig RAAK-project ‘Let’s Talk Energy’, dat is uitgevoerd door het HU-lectoraat Crossmediale Communicatie in het Publieke Domein en het Lectoraat Communication & the Sustainable Society van Hanzehogeschool. Het project werd donderdag 23 maart afgesloten met een eindevent. Beide lectoraten verrichtten onderzoek naar gesprekken over drie energietransitie-cases in het noorden van Nederland: de biovergister in Hoogkerk, de gaswinning op Terschelling en het windpark Drentse Monden Oostermoer. Bij alle cases was sprake van weerstand onder de bevolking en ontstond er steeds commotie.

Discoursanalyse

De onderzoekers hebben alle cases aan een zogeheten discoursanalyse onderworpen. Dit betekent dat er is gekeken naar de taal: hoe draagt taalgebruik op sociale media bij aan het gesprek over energietransitie? Op welke manier uiten burgers door middel van taal hun weerstand? En wat is daarvan het effect? Door daarnaar te kijken, zeggen de onderzoekers, kun je tot verrassende inzichten komen die overheden helpen beter aan te sluiten bij de omgeving.

Gevoeligheden in het gesprek

Uit dit onderzoek kwam naar voren dat burgers hun weerstand verantwoordden, waaruit blijkt dat zij het belangrijk vinden niet te worden beschuldigd van ten onrechte klagen en zeuren. In alle casussen die onderzocht zijn, komen de burgers op verschillende manieren tegemoet aan deze beschuldiging. Zo laten ze onder andere zien dat er echt iets aan de hand is: dat bijvoorbeeld de komst van windmolens een serieus probleem is voor de bewoners.

Volgens Maartje Harmelink, onderzoeker van het Lectoraat Crossmediale Communicatie in het Publieke Domein, lieten alle cases nog een andere gevoeligheid zien. “Weerstand uiten tegen duurzame energie kan niet zomaar. Daarmee zet je eigenlijk je sociale status op het spel. Je word niet graag gezien als anti-duurzaam of egoïstisch, dat wordt niet echt geaccepteerd in deze maatschappij.” Volgens de studie komen de mensen hieraan tegemoet door te laten zien niet tegen duurzame energie te zijn. Ze tonen zich bijvoorbeeld bereid mee te denken over alternatieve energieopwekking.

Kloof tussen burger, overheid en ondernemers

Harmelink ontdekte nog een ander patroon. “Er werden allerlei beschuldigingen geuit richting de overheid en de ondernemers. Daardoor werden die neergezet als onbetrouwbaar. Ik denk dat het belangrijk is om de partijen (overheden, ondernemers en energiegebruikers) in de toekomst meer samen te brengen.”

Hoe denkt Harmelink dat de inzichten uit ‘Let’s talk energy’ in de praktijk gaan werken? “Ik hoop dat professionals meer en beter gaan kijken naar het gesprek dat gevoerd wordt op sociale media. De gesprekken moeten naar binnen worden gehaald en vervolgens moet op basis van die inzichten worden gecommuniceerd. Wij gaan professionals helpen om daar een stap in te zetten door onze training.” Die training wordt geïmplementeerd in de beroepspraktijk om de inzichten breder onder de aandacht te brengen. Daarnaast wordt gewerkt aan een subsidieaanvraag voor vervolgonderzoek waarbij onder meer wordt gefocust op de verschillende rollen van stakeholders.