"Persoonlijke vorming belangrijk voor professionalisering student"

20-11-2018

Uit het promotieonderzoek van Edwin van der Zande, docent bij HU-PABO en onderzoeker bij het Lectoraat Normatieve Professionalisering, blijkt dat studenten behoefte hebben aan vrije ruimte: ruimte waarin ze ontdekken wie ze zijn en waar ze voor staan. “Vorming in levensoriëntatie is een basisbehoefte van iedere hbo-student”, stelt Van der Zande. “Het is een belangrijke component in de professionalisering van de student.”

Edwin van der ZandeOnze maatschappij wordt complexer, individueler, en herbergt steeds meer achtergronden en culturen. Zij herbergt dus ook steeds meer verschillende morele referentiekaders. Het is belangrijk dat professionals met elkaar communiceren over die kaders en over hun persoonlijke levensoriëntatie, stelt Edwin van der Zande in zijn promotieonderzoek. “Mensen worden in hun professionele leven geconfronteerd met morele vragen en moeten verantwoordelijkheid nemen voor allerlei beslissingen. Deze beslissingen vereisen onderbouwing – en zijn idealiter het resultaat van een dialoog. Een vorming in levensoriëntatie vergroot het daarvoor noodzakelijke morele bewustzijn en de dialogische vaardigheden.” Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om de vorming van de eigen levensvisie maar ook om de uitwisseling met anderen: “In een snel veranderende en complexe wereld is het noodzakelijk dat professionals flexibel zijn. Het is dan goed kennis te hebben van meerdere morele posities en te weten hoe je die in dialoog bij elkaar brengt.”

Moetjes

Het huidige hbo-onderwijs biedt al de nodige ruimte voor reflectie, maar deze reflecties zijn meestal niet gericht op de ontwikkeling van de student als mens maar op het verbeteren van het professionele handelen. Van der Zande: “Het dreigen ‘moetjes’ te worden, waarbij iedere student aan dezelfde norm moet voldoen. Die standaardnorm kan en moet echter niet gelden voor het unieke levensverhaal van de student.” 

Basale levensvragen

Hij adviseert hogescholen tijd, ruimte en vooral veiligheid te bieden, zodat studenten zich kwetsbaar kunnen opstellen en durven persoonlijke antwoorden te formuleren op basale levensvragen, zoals ‘wat is het goede leven?’, ‘hoe kijk ik naar de mens, de wereld?’. “Onder deze antwoorden liggen hun persoonlijke waarden en normen verscholen, die van invloed zijn op hun handelen in de praktijk.

Automatisch tot dialoog

Hogescholen kunnen hun voordeel doen met de uiteenlopende studierichtingen in hun studieaanbod, stelt Van der Zande: “Mijn onderzoek toont aan dat het mixen van studenten uit verschillende studies bijna automatisch leidt tot dialoog en het uitwisselen van perspectieven.”

Op dinsdagmiddag 20 november 2018 verdedigt Edwin van der Zande zijn proefschrift ‘Life Orientation for Professionals: A Narrative Inquiry into Morality and Dialogical Competency in Professionalisation’ aan de Universiteit Utrecht.