Oratie Elly de Bruijn: Beroepsonderwijs verdient meer aandacht

29-03-2019

Docenten in het beroepsonderwijs hebben te maken met frictie tussen twee werelden: onderwijs en arbeid. Je kunt die frictie constructief inzetten en zo het leren verder brengen. Dat stelt echter hoge eisen aan de docent. In de lerarenopleiding is nog maar weinig aandacht voor de specifieke aard van het beroepsonderwijs. Voor veel beroepsgerichte vakken bestaat zelfs geen lerarenopleiding. Dat betoogt Elly de Bruijn, hoogleraar Pedagogisch-didactische aspecten van het opleiden tot beroepsuitoefening, vanwege Hogeschool Utrecht, tijdens haar oratie op vrijdag 29 maart 2019 bij de Open Universiteit in Heerlen. Titel van haar oratie is “Leren van en voor werken: de waarde(n) van beroepsonderwijs”. De samenwerking onderstreept het belang van onderzoek voor het verder professionaliseren van beroepsonderwijs.

Beroepsopleidingen zijn onderdeel van het publieke onderwijssysteem én arbeidssysteem. Daardoor ontstaan fricties. Kort gezegd: het onderwijs kiest voor brede vorming en het bedrijfsleven wil functionele scholing. Die fricties zijn onoplosbaar, maar waar frictie is, ontstaat leren. Elly de Bruijn: “Constructieve frictie is een belangrijk mechanisme in leren. Leren gaat via hobbels, af en toe wat in het duister tasten, zoeken naar wat bedoeld wordt, de oeps- en aha-momenten. Op en over grenzen kun je leren, bijvoorbeeld het perspectief nemen van de ander, reflectie, iets nieuws maken. Dat is de uitdaging in het beroepsonderwijs: de twee werelden verbinden en zo het leren verder brengen.”

De kleur en geur van een sector

Docenten in het beroepsonderwijs hebben tot taak voor studenten de deuren te openen naar de kennis, zienswijzen, vaardigheden, opvattingen en houdingen die horen bij de toekomstige beroepspraktijk. De Bruijn: “Dat is eenvoudig gezegd, maar het stelt hoge eisen. Het betekent dat docenten hun vakinhoud uitstekend moeten beheersen. Niet alleen als kennis of vaardigheid op zich maar ook wat betreft de betekenis daarvan voor beroepsinhouden.” Docenten beroepspraktijk moeten daarom ook de beroepspraktijk begrijpen, de ontwikkelingen in het beroep volgen en zich aanpassen aan de grote variatie van inhouden, leerplekken én studenten. En steeds weer die connectie maken voor zichzelf en voor de studenten tussen het onderwijssysteem en het arbeidssysteem.

Meer aandacht voor rol docent

"Wie zegt dat het niet zo moeilijk is docent beroepsonderwijs te zijn, heeft het bij het verkeerde eind," zegt Elly de Bruijn. Dat geldt ook voor docenten die algemene vakken geven, ook zij moeten die verbinding maken. "De aard van beroepsonderwijs en de rol van docenten beroepsonderwijs zijn echt blinde vlekken in de lerarenopleidingen. Er is geen aandacht voor of ze hebben er geen weet van. Voor veel beroepsgerichte vakken is er geen lerarenopleiding.” Met het onderzoek in kader van haar leerstoel wil De Bruijn dan ook, in samenwerking met de praktijk van het beroepsonderwijs, de kwaliteit van het beroepsonderwijs en de professionaliteit van de opleider versterken.

Lectoraat en leerstoel

Elly de Bruijn doet al 35 jaar onderzoek naar het beroepsonderwijs, onder andere als lector Beroepsonderwijs bij Hogeschool Utrecht.  De Bruijn is een van de bijzonder hoogleraren beroepsonderwijs verbonden aan de vakgroep doceren en docentprofessionalisering van de OU die onder andere samenwerken in het kader van een pre-promotietraject voor mbo-docenten. Met de bijzondere leerstoel Pedagogisch-didactische aspecten van het opleiden tot beroepsuitoefening krijgt deze samenwerking een extra impuls.

Elly de Bruijn spreekt haar oratie ’Leren van en voor werken: de waarde(n) van beroepsonderwijs’ uit op vrijdag 29 maart 2019 om 16.00 uur bij de Open Universiteit in Heerlen. Voorafgaand aan haar oratie (vanaf 14.30 uur) vindt een postersymposium plaats waar een groot aantal lopende onderzoeken wordt gepresenteerd. Meld je aan of volg de oratie live

Foto: Femke van den Heuvel