No time to waste: co-creatie tegen afval

09-04-2019

Het begon ooit als ‘de Goudkust van Nieuwegein’: grote appartementen, relatief veel groen, mooi gelegen bij het centrum. Inmiddels is de glans er bij het Nypelsplantsoen wel een beetje af. Eén van de meest in het oog springende kwesties, ook voor bewoners zelf, is het vele rondslingerende afval. De gemeente Nieuwegein wil hier iets aan doen. Maar niet op de ‘ouderwetse manier’ waarbij de burger vraagt en de overheid draait. In een pilot binnen het project CoSIE, waar de HU aan deelneemt, gaat zij het afvalprobleem samen met de bewoners oppakken.

Nijpelsplantsoen

“Een gedachte die vaak nog heerst onder bewoners is: we betalen belasting, dus de overheid regelt het maar”, vertelt Nynke Joustra, projectleider bij de gemeente Nieuwegein. Zij is al jaren betrokken bij de Aanpak Nypels en vertelt over de uitdagingen en aanpak van co-creatie bij dit afvalprobleem. “We komen van een verzorgingsstaat waarin mensen maximaal werden gefaciliteerd en ontzorgd. De omslag naar gedeelde verantwoordelijkheid is een flinke stap, zeker voor een buurt als het Nypelsplantsoen.”

CoSIE helpt die stap te maken. Dit Europese project helpt publieke dienstverlening beter te organiseren, met meer betrokkenheid van burgers. In co-creatie worden nieuwe publieke diensten ontworpen waardoor burgers zich verantwoordelijker voelen voor de uitvoer van deze diensten. Het project wordt in Nederland uitgevoerd door twee lectoraten van het Kenniscentrum Sociale Innovatie van Hogeschool Utrecht, in samenwerking met de gemeenten Houten en Nieuwegein.

Aanpak op maat

Deze vernieuwde aanpak waarin het ‘samen anders doen’ centraal staat, vergt wat van de burgers én van de gemeente, aldus Joustra. “We kunnen wel verwachten dat iedereen snapt dat je de reinigingsdienst moet bellen om het grofvuil te laten ophalen, maar als blijkt dat dat niet structureel gebeurt, moeten we als gemeente onze benadering aanpassen.”

“We moeten op een effectievere en innovatievere manier met bewoners samenwerken aan verbeteringen van de leefomgeving”, aldus Joustra. “Het is daarbij belangrijk om te kijken welke oplossingen bij de specifieke kenmerken van deze buurt passen. Wat we tot op heden bedacht hebben, sluit onvoldoende aan. Onze betrokkenheid bij het Europese project CoSIE zie ik als een van de katalysatoren om hierin een grote slag te slaan. We kunnen bij het oplossen van ons afvalvraagstuk leren van de aanpak in andere landen én van de HU-onderzoekers waar we mee samenwerken.”

Trots

Die co-creatie met burgers rond het afvalvraagstuk, hoe pakt de gemeente dat aan? “We willen het overall belang zoeken, benoemen en daar samen voor gaan, vanuit ieders unieke rol en positie. Het is belangrijk dat we als gemeente daarbij blanco de gesprekken met bewoners in gaan”, vertelt Joustra. “Daarnaast vind ik het belangrijk om ook te benoemen wat wél werkt. Er was bijvoorbeeld een vrouw die trots opbelde om te vertellen dat ze die week al zes vuilniszakken in de container had gegooid. Bewoners zijn bezig met het organiseren van een buurtpicknick of hebben samen de algemene huiskamer opgeknapt. Die sociale activiteiten dragen bij aan een prettige woonomgeving. Het is goed zulke verhalen te delen en daar trots op te zijn. Daarmee versterk je het wij-gevoel en versterk je de co-creatie aanpak.”

Denken in wat kan

Joustra: “Waar we voor moeten waken, is om de oplossing al op tafel te hebben voordat we het probleem goed in kaart hebben gebracht. Co-creatie staat of valt bij draagvlak onder burgers, dat moet je niet haasten.” Natuurlijk zijn niet alle wensen van bewoners te realiseren maar het is belangrijk te blijven denken vanuit wat wél kan en niet vanuit kaders en beperkingen. “Er wordt bijvoorbeeld al snel gezegd: ‘we hebben niet meer geld’. Maar kunnen we ons geld dan effectiever en efficiënter inzetten, zodat het uiteindelijk ook bijdraagt aan wat de inwoners van ons verwachten? Er kan heel veel wél. Door samen met burgers naar antwoorden te zoeken, komen we tot een gezelligere en socialere buurt. Het CoSIE-project helpt ons dit te realiseren.”

Kijk voor meer informatie op husite.nl/cosie

Foto: Google