Lector Josje Dikkers: ‘Werkdruk los je op door te kijken naar de context’

13-06-2019

Uit een landelijk onderzoek bij 1.150 zorg- en welzijnsorganisaties blijkt dat werkdruk in de top 3 staat van belangrijkste personele knelpunten. Utrechtzorg en Hogeschool Utrecht besloten dit probleem gericht te gaan aanpakken, met hulp van studenten. Lector Josje Dikkers: “Je moet niet leren omgaan met de belasting maar de belasting verlichten.”

Dikkers

Eind 2017 gaf Josje Dikkers, lector Organiseren van Verandering in het Publieke Domein, een lezing voor gezondheidszorginstellingen over duurzame inzetbaarheid. “Ik stelde de aanwezige HR-experts de vraag: wat zien jullie voor de komende jaren als de grootste uitdaging voor duurzame inzetbaarheid? Het antwoord was unaniem: werkdruk. Die bijeenkomst was georganiseerd door Utrechtzorg. Wij wilden graag samen die werkdruk helpen aanpakken. Daar wilde ik ook studenten bij  betrekken, zodat er kennisuitwisseling zou plaatsvinden tussen de beroepspraktijk, praktijkgericht onderzoek en het onderwijs.”

Voorsprong op de arbeidsmarkt

Voor het betrekken van studenten zette de HU-bacheloropleiding Human Resource Management (HRM) een afstudeeratelier op, waarin studenten konden afstuderen rond hetzelfde thema: werkdruk. “In het atelier konden ze elkaar verder helpen, literatuur delen. Zeker in de moeilijke fases van hun afstudeerprojecten hebben de studenten daar veel aan gehad”, aldus Dikkers. “En het past bij wat we van toekomstige professionals verwachten: dat ze goed kunnen samenwerken.” Bovendien leerden de studenten in het atelier te werken op basis van praktijkgericht onderzoek. “Evidence based werken is zó belangrijk. Als je die competentie aan studenten kan meegeven, geef je ze een enorme voorsprong op de arbeidsmarkt.”

Geen enkelvoudig probleem

Utrechtzorg bracht de HRM-studenten in contact met opdrachtgevers: het Antonius ziekenhuis, stichting De Tussenvoorziening, het Leger des Heils, Reinaerde gehandicaptenzorg en stichting U Centraal/JoU. “Uit de vragenlijsten en interviews die de studenten bij deze instellingen afnamen, bleek dat er niet sprake was van één type werkdruk”, vertelt Dikkers. “Werknemers bij instellingen voor dak- en thuislozenzorg bleken bijvoorbeeld hoger te scoren op emotionele werkdruk, terwijl in het ziekenhuis de belasting vooral mentaal en fysiek was. Die realisatie – werkdruk is niet een enkelvoudig probleem – hielp de HR-professionals van de instellingen al enorm. Het bracht gesprekken op gang binnen de organisatie.”

Interventies

Maar de studenten wilden méér, vertelt Dikkers. “Ze kwamen met voorstellen voor interventies.” Uiteindelijk zijn tien passende interventies geselecteerd. Er is daarbij bewust niet gekozen voor persoonsgerichte interventies. “Die zie je vaak: ben je teveel tijd kwijt aan e-mail? Volg dan de cursus ‘efficiënt omgaan met mail’. Terwijl het probleem vaak breder is: er worden wellicht teveel e-mails verstuurd binnen de organisatie. Die context, die moet je aanpakken. Je moet niet leren omgaan met de belasting maar de belasting verlichten.” Zo is bij OK-assistenten gekeken welke arbo-technische hulpmiddelen kunnen helpen. Bij werknemers die vooral emotionele belasting ervaren, is een moreel beraad ingelast waarin collega’s steun bij elkaar konden zoeken. 

Vervolgonderzoek

De deelnemende zorginstellingen zijn enthousiast. Er komt dan ook vervolgonderzoek: eerst naar de werkdruk bij andere afdelingen en uiteindelijk naar het succes van de voorgestelde interventies. Dikkers: “Wellicht is dat een mooi afstudeeratelier voor de volgende lichting studenten.” Het lectoraat kijkt tevens of de aanpak ook interessant kan zijn voor andere werkvelden, buiten de zorg. “Samen met onze partners in het CARPE consortium hebben we een Horizon 2020 aanvraag gedaan voor een Europees project. Daarin willen we ook kijken naar werkdruk bij hbo-beroepsopleidingen en het mkb. Het wordt interessant te zien of er verschillen zijn met andere landen in ervaren werkdruk en soorten werkdruk.”

Foto: Femke van den Heuvel