De meerwaarde van de academische werkplaats als community

18-04-2018

In 2016 is het Lectoraat Beroepsonderwijs van het Kenniscentrum Leren en Innoveren van Hogeschool Utrecht (HU) gestart met drie academische werkplaatsen waar docenten uit het beroepsonderwijs aan de slag kunnen met kennis over het uitvoeren, beoordelen en ontwerpen van beroepsonderwijs. Zowel docenten van de HU als van andere hbo- en van mbo-onderwijsinstellingen participeren. Recent heeft het Lectoraat Beroepsonderwijs uitgezocht hoe deze werkplaatsen werken.

In de zorgsector zijn academische werkplaatsen dankzij het in 2005 gestarte programma van ZonMw inmiddels vrij gangbaar. Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) kent in de onderwijssector het programma Werkplaatsen Onderwijsonderzoek. Academische werkplaatsen, onderzoekswerkplaatsen, werkplaatsen onderwijsonderzoek; wat zijn dit eigenlijk? Uit het recente onderzoek van het Lectoraat Beroepsonderwijs naar het functioneren van de eigen werkplaatsen blijkt dat de ene werkplaats de andere niet is. Om scherper te kunnen reflecteren op de inrichting waarvoor is gekozen bij het lectoraat - en om deze te kunnen vergelijken met inrichtingen op andere plaatsen - is onderstaande indeling gemaakt.lectoraat beroepspraktijk

Strategische allianties

Bij een werkplaats ingericht als een strategische alliantie gaat het doorgaans om een organisatie met projectleiding waarbinnen meerdere onderzoeksgroepen fungeren. De onderzoeksgroepen wisselen van samenstelling, afhankelijk van de expertise die nodig is om kennis te ontwikkelen rond praktijkvragen, met als doel systeemontwikkeling in gang te zetten. De werkplaatsen van ZonMW zijn hier een voorbeeld van: “Een ‘academische werkplaats’ is een organisatievorm (‘kennisinfrastructuur’) waarin mensen uit beleid, onderzoek en praktijk samenwerken.” 

Communities

Bij een werkplaats ingericht als community gaat het doorgaans om een groep professionals afkomstig uit onderzoek en praktijk onder leiding van een coördinator/onderzoeker. De deelnemers participeren voor langere of kortere tijd. Er is sprake van vergaande ‘boundary crossing’: deelnemers vervullen tegelijkertijd en afwisselend rollen als (praktijk)expert, (praktijk)onderzoeker en critical friend.

In de academische werkplaatsen van het lectoraat Beroepsonderwijs is gekozen voor een inrichting als community. Het gaat hierbij om een groep professionals bestaand uit hbo-docenten en mbo-docenten met lokale praktijkexpertise en medewerkers van het lectoraat Beroepsonderwijs (HHD’s, senior onderzoekers, promovendi) met inhoudelijke en methodologische expertise. Het begrip ‘werkplaats’ wordt ingevuld door face-to-face bijeenkomsten gecombineerd met een online platform, waarin wordt gewerkt met kennis over uitvoeren, beoordelen en ontwerpen van beroepsonderwijs. 

Persoonsontwikkeling

Niet alleen dragen de academische werkplaatsen bij aan kennisontwikkeling, ze dragen ook bij aan de persoonsontwikkeling van de hbo/mbo-docent. Voor de docenten zijn de academische werkplaatsen een context waar zij hun kennis- en handelingsrepertoire kunnen verrijken. De docenten delen hun verrijkte repertoire vervolgens met hun collega’s. Deze olievlekwerking zorgt voor een versterking van het evidence informed handelen in het beroepsonderwijs. Daarmee wordt alsnog een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van het beroepsonderwijs als geheel (systeemontwikkeling). 

Meer informatie over de academische werkplaatsen van het lectoraat Beroepsonderwijs en een uitgebreidere toelichting op de indeling van community tot strategische alliantie is te vinden in de onderzoeksrapportage De Academische Werkplaatsen van het Lectoraat Beroepsonderwijs, Kenniscentrum Leren en Innoveren (Wijering-van Wijk, Zitter & De Bruijn, 2018). 

Lees ook het essay in ScienceGuide dat de onderzoekers van het Lectoraat Beroepsonderwijs schreven over de rol van academische werkplaatsen.