Onderzoeksthema Professionaliteit van het werken in gedwongen kader

De professionalisering van het werken in justitieel kader staat hoog op de maatschappelijke agenda. Daarbij richt het onderzoek van het lectoraat Werken in Justitieel Kader zich op algemene kenmerken van professioneel handelen. Dit zijn kenmerken die een rol spelen over alle specifieke taken of interventies heen.

Op grond van hun maatschappelijke opdracht staan een aantal waarden centraal in het werk van forensisch sociale professionals: veiligheid, inclusie, rechtvaardigheid, bieden van de noodzakelijke zorg en begeleiding, en versterken van autonomie van cliënten. Effectief professioneel handelen is van belang om deze waarden te kunnen realiseren in een specifieke context. Het lectoraat Werken in Justitieel Kader richt zich daarbij op vier aspecten voor effectief professioneel handelen:

  • Guidelines: meer en beter gebruik van wetenschappelijk onderbouwde vakkennis in de dagelijkse praktijk.
  • Mindlines: beter expliciteren van ervaringskennis met behulp van professionele reflectiemethoden, en deze ervaringskennis verbinden aan wetenschappelijke vakkennis.
  • Clientlines: een actieve rol van cliënten en hun sociale omgeving bij besluitvorming over en invulling van strafrechtelijke trajecten.
  • Personal lines: meer inzicht in de rol van persoonskenmerken en attitudes van professionals en anticiperen daarop door organisaties en opleidingen.

Werkmodel aspecten van effectief professioneel handelen in het forensisch sociale domein.

Onderzoeksvragen die daarbij spelen zijn bijvoorbeeld:

  • Welk gedrag van professionals draagt bij aan de gewenste gedragsverandering bij cliënten in een justitieel kader?
  • Wat is er nodig om een effectieve werkalliantie met de cliënt op te bouwen en te handhaven in justitieel kader?
  • Hoe vind je als professional de balans tussen werken met instrumenten en methoden, en werken op grond van professionele ervaring?
  • Hoe ga je om met weerstand en hoe motiveer je iemand die zich in eerste instantie tegen het contact met jou verzet?
  • Hoe kan de rol van de cliënt en diens netwerk worden versterkt bij de afbouw van delinquent gedrag?
  • Hoe spelen persoonlijke attitudes van professional een rol in de samenwerking met cliënten?

Focus op effectief handelen in de praktijk

Al deze vragen richten zich op het handelen van professionals in de praktijk van alledag, in de dagelijkse gesprekken en contacten van professionals met cliënten. Daarbij kijken we naar de factoren die dit handelen effectief maken. Onderzoek naar effectiviteit van interventies en instrumenten is daarbij van belang, maar met deze kennis bestrijken we slechts een deel van de professionaliteit van de werkers. De effectiviteit van interventies en instrumenten hangt slechts voor een gedeelte samen met de beschreven interventie. Naast die interventies zelf gaat het immers ook om de juiste toepassing daarvan, die past bij de specifieke doelgroep en het probleem. Dergelijk onderzoek is op het justitiële terrein nog nauwelijks uitgevoerd. Binnen dit onderzoeksthema werken we aan de ontwikkeling van meer kennis hierover.

Kennisverspreiding en vertaling naar het onderwijs

De resultaten van onderzoek dragen we over in publicaties, lezingen, conferenties en workshops. Daarnaast vertalen we deze resultaten naar competenties, opleidingen en professionalisering.