Lectoraat Building Future Cities

Toenemende verstedelijking stelt de stad van de toekomst voor uitdagingen om duurzaam en gezond te blijven. De stad moet gedurende deze ontwikkeling schoon, gezond en leefbaar blijven. Met name de bouwsector heeft hier een grote opgave want als geen andere sector heeft de bouw en het bouwproces een grote invloed op de ontwikkeling van de fysieke omgeving, werkgelegenheid en leefklimaat. Tevens maakt de bouw als geen andere sector een dergelijke grote aanspraak op gebruik van beschikbare grondstoffen, wegcapaciteit en openbare ruimte.

Vanuit dit perspectief werkt het lectoraat Building Future Cities aan vier thema’s. De thema’s zijn gericht op het duurzaam en efficiënt bouwen aan de stad. Dit vraagt om een bouwsector die bewuster omgaat met beschikbare grondstoffen en capaciteiten in de stad, en de leefomgeving binnen de stad. Daartoe dient de sector innovatieve oplossingen te ontwikkelen om anders te gaan (samen)werken, en zijn er professionals nodig die over de competenties beschikken voor een nieuwe manier van (samen)werken aan de stad. 

1. Circulair bouwen, slopen en hergebruiken

Een leidend duurzaamheidsthema is resource efficiency en recycling/upcycling van (ruwe) grondstoffen. Vooral in steden vergt dit aandacht vanwege de hoge druk op grondstoffengebruik in dichtbevolkte gebieden. Van alle sectoren is ook de bouw van groot belang aangezien bouw- en sloopafval een groot aandeel heeft in de totale hoeveelheid afval. De bouw heeft een taak en kans om de aanspraak op grondstoffen te verminderen en meer te hergebruiken. Casuïstiek laat zien dat hergebruik van bouw- en sloopafval ook redelijk snel kostenefficiënt te maken is. Betere toegang tot lokaal bouw- en sloopafval opent ook mogelijkheden dat burgers zelf aan de slag gaan met (ver)bouwen van hun woningen en wijken. Open source bouwen door burgers biedt daarbij mogelijkheden om meer zelf en daardoor minder kapitaalintensief te bouwen en verbouwen, en werkgelegenheid te creëren.  

2. Gezond bouwen met aandacht voor milieu en omgeving

Luchtkwaliteit en wegennet in steden zullen met de toenemende verstedelijking verder onder druk komen te staan. Het vervoer in steden is voor ca 30% bouwgerelateerd. Dat betreft aan- en afvoer van materiaal en bouw- en sloopafval. De beladingsgraad is laag en veel bouwprojecten veroorzaken veel transport en congestie, vaak op hotspots zoals stationsgebied waar dat juist niet wenselijk is. Dit noopt gemeente maatregelen te treffen en binnenstedelijk vervoer te beperken. Bouwbedrijven en transporteurs moeten hierop antwoorden en met logistiek en ICT oplossingen. Meer hergebruik, maar ook meer consolidering van transporten op locaties rond de stad zal het transport doen afnemen. Gecombineerde hub voor stedelijke aanvoer alsmede afvoer en verwerking van bouw- en sloopafval is een interessante oplossingsrichting en zal werkgelegenheid creëren.  

3. Slim bouwen en slopen met data

Ten behoeve van opschaling en efficiency van materiaalhergebruik en slimme logistieke sturing in steden zal inzet van ICT middelen en modellering nodig zijn. Om hoeveelheden potentieel herbruikbaar bouw en sloopafval en de herbruikwaarde daarvan te bepalen is ICT en modellering van de stad nodig d.w.z. urban mining middels big data. Modellering van de stad kan ook ingezet worden om vervoersstromen te modelleren, prognosticeren en beheersen met ‘control tower’ toepassingen t.b.v. luchtkwaliteit en congestie bij herontwikkeling of nieuwe ontwikkeling in de stad, hetgeen met name efficiënt wordt als met deze toepassingen meerdere projecten tegelijk worden aangestuurd. De open en slimme opbouw van de digitale stadsmaquette maakt het mogelijk om meer data te koppelen zoals gezondheidsdata van RIVM, en die beschikbaar te stellen, o.a. voor visualisaties van effecten van ingrepen, en versoepelen van interactie en discussie tussen professionals en non-professionals.  

4. Samen bouwen aan de stad van morgen door publieke, private en particuliere spelers 

De interactie, het (samen)werken en aansturen van stedelijke projecten zal complexer worden, en zal naar verwachting komende periodes met minder mensen uitgevoerd moeten gaan worden en dus efficiënter moeten. Stedelijke projecten, digitalisering, geavanceerde logistieke sturing, toename van hergebruik en herontwikkeling, alsmede verhoogde betrokkenheid van burgers maakt het nodig dat competenties van zowel professionals als non-professionals veranderen. De interactie tussen partijen en personen in de stad zal in hoge mate worden gedicteerd door meer (keten)samenwerking en co-creatie, zoals bij (her)ontwikkeling van wijken en (semi)publiek vastgoed. De grotere hoeveelheid aspecten die daar een rol bij spelen zullen ook afgedekt en geborgd moeten worden door daarbij passende governance, aanbestedingsbeleid en projectdefinitie door zowel publieke als private opdrachtgevers van binnenstedelijke projecten en ingrepen in de gebouwde stedelijke omgeving.

Meer informatie