Uitvoeren beroepsonderwijs

De academische werkplaats 'Uitvoeren van beroepsonderwijs' heeft als doel om handen en voeten te geven aan begeleidingsstrategieën van opleiders in het beroepsonderwijs. Opleiders zijn docenten en praktijkopleiders op de werkplek. In eerder onderzoek van Elly de Bruijn en collega's* zijn vijf begeleidingsstrategieën als belangrijk geïdentificeerd voor het leren, opleiden en professionaliseren voor beroepsuitoefening, namelijk:

  • Modelling: de opleider denkt en doet voor en de student zit daar dicht op om ‘de kunst af te kijken’;
  • Guiding: piketten slaan waar naar toegewerkt kan worden, overzicht aanbrengen, structureren;
  • Scaffolding: eerst een taak uitvoeren met veel hulp en begeleiding en daarna een soortgelijke taak met minder begeleiding;
  • Coaching: de lerende volgen en door middel van vragen zelf tot oplossingen laten komen;
  • Monitoring: in het kader van regulatieoverdracht treedt de opleider op als het externe oog bij metacognitieve processen. Tijdens het verloop van het opleidingstraject treedt dit externe oog steeds verder terug maar blijft op de achtergrond aanwezig.

In de academische werkplaats proberen we meer grip te krijgen op deze begeleidingsstrategieën: welke beelden hebben we daarbij, hoe ziet dat er concreet uit, welke mooie voorbeelden zijn er? We doen dat via het uitvoeren van (kleinschalig) onderzoek en het bespreken en duiden van de resultaten daarvan.

Onder leiding van Wenja Heusdens (werkzaam bij het lectoraat Beroepsonderwijs en docent bij de Master Expertdocent Beroepsonderwijs) nemen aan de academische werkplaats deel: Lieke Ceelen (Hogeschool Utrecht en promovendus bij het lectoraat Beroepsonderwijs). Lieke doet onderzoek naar professionalisering van praktijkopleiders m.b.t. begeleiding van studenten op de werkplek. In het eerste deel van haar onderzoek doet ze een literatuurstudie naar wat we al weten uit onderzoek over hoe die begeleiding er uit ziet. Deze kennis wil ze bekijken vanuit de bril van de 5 begeleidingsstrategieën en inbrengen in de academische werkplaats.

Anne Khaled (docent bij de Master Expertdocent Beroepsonderwijs en het Expertisecentrum docent hbo en gepromoveerd onderzoeker bij het lectoraat Beroepsonderwijs). Anne zal de gegevens van haar studenten (die docent zijn in mbo/hbo) gebruiken als input voor de academische werkplaats. De studenten maken een video van een of meerdere begeleidingsstrategieën en moeten deze duiden en verantwoorden aan de hand van het raamwerkje van 5 begeleidingsstrategieën. Om daar goed op in te kunnen zoomen hebben Anne en haar studenten gedragsindicatoren van begeleiding geoperationaliseerd.

Johan Cielaard en Rico van de Weerd van ROC A12. Vanuit het probleem dat studenten BOL4 Mechatronica moeite hebben om beroepsgerichte vraagstukken te overzien (gebrek aan probleemoplossend vermogen), wordt er een onderzoek gedaan naar hoe scaffolding, en met name second-order scaffolding, er uit kan zien om dit te verbeteren. Vanuit de literatuur worden begeleidingsstrategieën gekoppeld aan de 'oriëntatiefase' van probleemgericht handelen en binnen de toepassing van 'scrummen' als werkvorm. Vanuit het bedrijfsleven vindt er een validering van de gekoppelde begeleidingsstrategieën plaats. In een volgend stadium, zullen de begeleidingsstrategieën in de praktijk worden onderzocht.

Renske Postuma van ROC A12. Vanuit het probleem dat studenten BOL4 mediavormgever bij het werken aan 'geïntegreerde beroepstaken' het grotere plaatje toch vaak niet zien en weinig enthousiast zijn, wil Renske een inspirerende docent selecteren op basis van student-uitlatingen. Bij deze docent wil Renske gaan observeren welke begeleidingsstrategieën worden ingezet, hoe deze eruit zien en wanneer deze worden ingezet. Ze kijkt dan met de bril van de vijf begeleidingsstrategieën en start bij het observeren van de docent (of 2) waar studenten enthousiast over zijn.

Peter Dohme en Angelique Woudenberg van ROC Midden Nederland. Vanuit het probleem dat studenten niveau 4 horeca manager/ondernemer vaak uitstelgedrag vertonen bij het maken van een ondernemingsplan in jaar 4, en de veronderstelling dat de begeleiding van docenten hierbij een rol speelt, willen zij bestuderen hoe de begeleiding van docenten eruit ziet. Vanuit de bril van de 5 begeleidingsstrategieën wordt gekeken naar het handelen van de docent en naar wat studenten ervaren als effectief d.m.v. observeren en interviewen (zowel docenten als studenten). In het eerste stadium, zullen zij zich waarschijnlijk gaan richten op jaar 2, om in een verder stadium te kijken naar jaar 3 en jaar 4.

 * Referenties naar onderzoek naar begeleiding:

- Aalsma, E., Van den Berg, J., & de Bruijn, E. (2014). Verbindend perspectief op opleiden naar vakmanschap. Expertisegebieden van docenten en praktijkopleiders in het mbo. 's-Hertogenbosch: Expertisecentrum beroepsonderwijs.
- van Kan, C., Aalsma, E., de Bruijn, E., & van den Berg, J. (2013). Addendum Generieke kennisbasis Tweedegraads lerarenopleidingen. Focus op beroepsopleidend onderwijs. Utrecht: Expertisecentrum beroepsonderwijs.
- de Bruijn, E. (2013). Docent zijn in het middelbaar beroepsonderwijs. TH&MA Tijdschrift voor Hoger Onderwijs & Management, 20(2), 53-58.
- de Bruijn, E. (2012). Teaching in innovative vocational education in The Netherlands. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 18, 637-653, doi:10.1080/13540602.2012.746499.
- Glaudé, M., van den Berg, J., Verbeek, F., & de Bruijn, E. (2011). Pedagogisch-didactisch handelen van docenten in het middelbaar beroepsonderwijs. Literatuurstudie. Utrecht/’s-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs.
- de Bruijn, E. (2006). Adaptief beroepsonderwijs. Leren en opleiden in transitie. Oratie. Universiteit Utrecht. Utrecht/’s-Hertogenbosch: Universiteit Utrecht/ CINOP Expertisecentrum.

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten